myślałem, że nazywam się Éliane Vaucler. Miałem 20 lat tej styczniowej nocy 1944 roku, gdzieś w okupowanej Alzacji. Kiedy jesteś przywiązany między dwoma drzewami w środku nocy, w ósmym miesiącu ciąży, z zimnem przecinającym twoją skórę jak szkło, a przed tobą pojawia się niemiecki żołnierz trzymający nóż, nie myślisz o zbawieniu. Myślisz, że nadszedł twój czas.
Zamykasz oczy i czekasz na koniec. Ale to, co wydarzyło się tej nocy, nie było końcem. To było coś, na co wojna nigdy nie powinna była pozwolić, coś, co prześladuje mnie do dziś, sześćdziesiąt lat później-nie jako koszmar, ale jako jedyne światło, które przebiło piekło. Jeśli jutro umrę, nie mówiąc tej prawdy, umrze ze mną, a Imię Mathis Keller zniknie, jakby nigdy nie istniało.
Urodziłem się w Lille w małym kamiennym domu, w którym moja matka zasadziła lawendę, a mój ojciec naprawiał Zegary. Dorastałem wierząc, że świat ma porządek, że ludzie szanują granice, że okrucieństwo wymaga powodu. Wojna zniszczyła wszystkie te złudzenia.
W listopadzie 1943 roku, w wieku 20 lat, w ciąży i samotnie, zostałem wyrwany z domu przez niemieckich żołnierzy, którzy nawet nie patrzyli mi w oczy. Powiedzieli, że kobiety takie jak ja zhańbiły ojczyznę; powiedzieli, że będę przykładem. Nie pozwolili mi pocałować mojej matki; nie pozwolili mi wziąć ani jednej rzeczy. Po prostu wepchnęli mnie do ciężarówki z dziesięcioma innymi kobietami—większość starszych, niektórzy wciąż nastolatkowie, wszystkie z tym samym przerażeniem na twarzach. Zapach w tej ciężarówce był potu, moczu i rozpaczy. Nikt nie krzyczał głośno, bo strach nauczył nas milczeć.
Zabrali nas do obozu tymczasowego pod Strasburgiem, pośpiesznie zbudowanego obiektu, który nie pojawił się w żadnym oficjalnym rejestrze Wehrmachtu—miejsca, do którego nigdy nie dotarły Zasady Konwencji Genewskiej, ponieważ oficjalnie obóz ten nie istniał. Spędziłem tam trzy miesiące, trzy miesiące, które powinny mnie zabić. Zimno było pierwszą torturą, wilgotnym zimnem, które przeniknęło twoje kości i nigdy nie odeszło. Spaliśmy w gnijących drewnianych barakach bez ciepła, ułożonych jeden na drugim jak drewno opałowe. Mój brzuch urósł, moje ciało uschło. Raz dziennie jedliśmy cienką zupę z ziemniaków i rzepy, może dwa razy, gdyby były resztki.
Strażnicy traktowali nas jak zwierzęta poboczne. Nie bili nas często, ale systematycznie nas upokarzali. Zmusili nas do stania godzinami na zamarzniętym dziedzińcu. Kazali nam śpiewać Niemieckie hymny, których nie znaliśmy. Śmiali się, gdy się potknęliśmy. Jedna ze strażników, blondynka o jasnych oczach o imieniu Hilde, zdawała się czerpać szczególną przyjemność z wskazywania na mój brzuch i głośnego pytania, kim jest ojciec—czy to “Boche”, czy współpracownik.
Nigdy nie odpowiedziałem. Milczenie było jedyną godnością, jaka mi pozostała. Na początku modliłem się. Modliłem się, aby moje dziecko urodziło się żywe, abym przeżył wystarczająco długo, aby zobaczyć, jak oddycha, aby coś lub ktoś przyszedł i wyciągnął nas stamtąd. Ale tygodnie minęły, a Bóg wydawał się zbyt zajęty większymi wojnami.
Pewnej styczniowej nocy leżałam na podłodze koszar, czując, jak moje dziecko porusza się we mnie, kiedy usłyszałam ciężkie kroki na zewnątrz. Drzwi się otworzyły i dwie sylwetki zablokowały słabe światło księżyca. Jeden z nich wskazał na mnie i powiedział mój numer, a nie moje imię: numer 34. Wstałem powoli, moje ciało było ciężkie, moje serce waliło. Inne kobiety patrzyły na mnie z litością i ulgą, że nie było ich na moim miejscu. Wyprowadzono mnie z baraków, przez brudny, zaśnieżony dziedziniec, obok wewnętrznych bram, do zalesionego obszaru na skraju obozu-miejsca, którego nigdy nie widziałem. Nic nie zadawałem, bo pytania były niebezpieczne. Popchnęli mnie przed dwa pobliskie drzewa. Przywiązali mój lewy nadgarstek do jednego, a prawy do drugiego, a następnie ciągnęli liny, aż moje ramiona zostały całkowicie wyciągnięte, moje ciało zawieszone między dwoma drzewami jak groteskowy, ciężarny Chrystus. Ból w ramionach był natychmiastowy, nie do zniesienia. Mój brzuch był jak kamień.
Próbowałem wcisnąć stopy w ziemię, ale śnieg był głęboki i śliski. Oddychałem głęboko, starając się nie panikować. Jeśli wpadniesz w panikę, umrzesz. Jeśli krzyczysz, spodoba im się to.
Nie dawaj im tego, czego chcą. Zostałem tam, wisząc, drżąc, podczas gdy wokół mnie słyszałem stłumiony śmiech i rozmowy po niemiecku. Nie spieszyli się, dobrze się bawili. Jeden z nich splunął blisko moich stóp, inny zapalił papierosa i zdmuchnął dym w moim kierunku. Zamknąłem oczy i próbowałem odłączyć się od mojego ciała, techniki, której nauczyłem się w pierwszych tygodniach, aby wyobrazić sobie, że jestem gdzie indziej—w kuchni mojej matki, słuchając tik-tak zegara mojego ojca, wąchając zapach świeżego chleba. Ale ból na to nie pozwolił; ciągnęło mnie z powrotem. Nie wiem, jak długo tam zostałem-może dwadzieścia minut, może godzinę. Czas traci sens, gdy jesteś zawieszony między dwoma drzewami, twoje ręce zamarzły, a twoje dziecko kopie w tobie, jakby prosiło o wyjście z tego koszmaru. Moje palce były zdrętwiałe, moja wizja zaczęła ciemnieć na krawędziach. Wiedziałem, że zemdleję. A potem usłyszałem różne kroki, bardziej niezdecydowane. Otworzyłem oczy. Młody żołnierz stał przede mną, trzymając nóż. Nic nie powiedział, tylko na mnie spojrzał. Jego oczy były brązowe, głębokie, wypełnione czymś, czego nie mogłem nazwać.
To nie była nienawiść, to nie było pożądanie; to był horror. Spojrzał na mój brzuch, potem na moje związane ręce, a potem na innych żołnierzy obserwujących z daleka i czekających na kontynuację przedstawienia. Potem zrobił krok do przodu. Podniósł nóż. Zamknąłem oczy, czekając na uderzenie ostrza, ale poczułem, że lina się rozluźnia. Przeciął linę na moim lewym nadgarstku, a potem na prawym. Moje ciało zapadło się w śnieg. Upadłem na kolana, szlochając szaleńczo, a moje ręce płonęły, gdy krew znów zaczęła krążyć. Ukląkł obok mnie i szepnął niepewnie po francusku z mocnym akcentem: “wstań szybko i idź.”
Spojrzałem na niego bez zrozumienia. Moje ciało już nie reagowało, ani mój umysł. Wyciągnął rękę, a ja ją wziąłem. Podciągnął mnie i zaczął mnie prowadzić-Nie w kierunku obozu, Nie w kierunku innych strażników, którzy teraz krzyczeli w oddali, ale skręcił na bok, między drzewami, z dala od świateł i głosów. Szliśmy szybko. Cóż, szedł szybko; potknąłem się. Mój brzuch był ciężki, nogi mi się trzęsły, ale poszedłem za nim. Przeszliśmy przez boczne ogrodzenie, gdzie był źle naprawiony otwór. Przepchnął mnie, a potem poszedł za mną.
Nagle byliśmy po drugiej stronie, w lesie, w ciemności. Puścił mnie, zatrzymał się i powtórzył cichym głosem: “Idź.”Spojrzałem na niego z niedowierzaniem:” dlaczego?”Nie odpowiedział od razu; po prostu spojrzał na mój brzuch, potem na drzewa za nami, a potem szepnął, że nie może teraz wrócić, że go zastrzelą i że ja też nie mogę wrócić. Więc musielibyśmy kontynuować razem. Poczułem, jak coś we mnie pęka-nie strach, nie radość, tylko absolutne niezrozumienie. Ten mężczyzna nosił mundur, który mnie torturował, był jednym z tych, którzy mnie związali, a teraz mówił mi, że jest gotowy umrzeć za mnie. Nie myślałem; nie miałem już siły myśleć.
Zacząłem chodzić. Poszedł kilka kroków za sobą, jakby chciał mnie chronić, nie ośmielając się podejść zbyt blisko. Pierwsze godziny były ciężką próbą. Śnieg był głęboki. Moje stopy, owinięte szmatami, które wyrwał z własnej koszuli, opadały z każdym krokiem. Mój brzuch ściągnął mnie w dół; Każdy oddech bolał.
Szedł naprzód, oczyszczając ścieżkę, łamiąc gałęzie na drodze. On nic nie mówił, Ja też nie. Po godzinie zatrzymał się. Wyciągnął mały kawałek suchego chleba z torby, połamał go na pół i podał mi większą porcję: “jedz.”Wziąłem chleb; ręce mi się trzęsły tak bardzo, że prawie go upuściłem. Patrzył, jak jem, a potem powiedział bardzo cicho, że nazywa się Mathis, Mathis Keller. Połknąłem ugryzienie i wyszeptałem moje imię: Éliane Vaucler. Skinął głową, jakby to wystarczyło. Całą noc szliśmy w kierunku południa, zawsze w kierunku południa, w kierunku tego, co mieliśmy nadzieję, że będzie wolnością.
