• Ռաֆֆայել Մնացականյան
  • Պոզները Արցախի մասին: ...

    Կարդալ ավելին
  • Պրիկրածիտ արա: Ռուսերենը պետական լեզու դարձնելու շուրջ: Ես ոչ դեմ եմ ոչ կող Հայաստանում ռուսաց լեզվի պետական լինել չլինելուն: Մինչև մտահոգություն հայտնելը ասեմ, որ ուզում եմ հանդես գալ երրորդ կողմից, և հնարավորինս օբյեկտիվ լինել: Գրելուս ոճը փոքր ինչ կոպիտ է,բայց դե... Քիչ առաջ կարդացի baradi.com դասի կայքերից մեկում, որ ոմն մտավոռական պահանջում է Ռուսաստանում հայերենը դարձնել պետական լեզու, քանզի 2 միլիոնից ավել հայ է ապրում այնտեղ (առաջարկը հեգնանք էր պարունակում մի քիչ էլ լորձ): 120 միլիոնանոց Ռուսաստանում 2 միլիոն հայի պարագայում նման բան առաջարկողը մինիմում պոլիէնցեֆալիտ պիտի ունենա, մաքսիմում թութք: Հիմա Հայաստանի մասին: Իմիջայլոց Հայաստան ասելիս ծնկներս ծալվում են, դրա համար չոքաց եմ գրում, տաբուրետկի մոտից: Հարգելիսներս մի զարմացեք, պարզապես նայեք ձեր չորս կողմը, նայեք թե ինչ իրավիճակում և իրականության մեջ ենք ապրում: Բարեկամներ, երբ հայերենով մասնագիտական գրքեր կունենանք, երբ համալսարանում պրոֆեսորներն ու ակադեմիկոսները դասախոսությունը հայերենով կկարդան, երբ դիպլոմային կամ կուրսային աշխատանք գրելուց համացանցում հայատառ որոնում իրականացնելիս մի նոռմալ խելքը գլխին,ծավալուն հոդված կգտնենք,երբ ռուսախոս=կրթված ձևաչափը կվերացվի, երբ սովետական դպրոց ավարդած մանկավարժն ու բանվորը տառասխալ անելիս չի արդարանա, որ իրա կրթությունը ռուսականա, դրա համար հայերեն լավ չգիտի ,երբ կիրթ թվալու համար սութի ռուսախոս ընդիմադդմիկներ չեն հայտնվի այդ ժամանակ նոր կբանավիճենք: Մեր ազգի կեսը Ռուսաստանի մարդնա, ավելի ճիշտ կնիկը: Ով եկավ այնտեղից եկավ կամ նշանակվեց: Աչք կոխել: Օրինակ Հնդկաստանում Անգլերենը պետական լեզու է, Հնդկաստանում անգլիացիներից զզվում են, որովհետև Բրիտանական կայսրության ժամանակ Հնդկաստանը իրանց գաղութ էր, ու մեղմ ասած անմարդկային պայմաններ էին ստեղծված հնդիկ ժողովրդի համար: Ովքեր մեզնից ոչ պակաս հին են ոչ պակաս անթիկ: Բայց չէ, մենք ավելի անթիկ ենք, մենք էնքան անթիկ ենք,որ մեզ պեղումներով էին գտնելու պատմական հայրենիքի տարածքում: Հա՜, հնդկացիներից էինք խոսում, իրանք ոչ պակաս հայրենասեր,ոչ պակաս մշակութային, ոչ պակաս իմաստուն աշխարհին գիտություն ու կրթություն տված ժողովուրդ են: Էդ շախմատ-շախմատ որ գոռում ու Ֆիդեի առաջնությունն ենք գրավում, դարձյալ հնդկացիների գործն է: Օրինակ ինչու հնդկական շախմատը գրավեց աշխարհը, իսկ մեր չլիկ դաստեն անգամ մենք չենք խաղում: Դա էլ է շնորքի հարց: Մի խոսքով էլի շեղվում եմ: Բայց մենք հաստատ իրանց պես համեստ չենք: Մենք մեր երեխեքին անվանակոչում ենք Համեստ, անհամեստությունից ելնելով: Մենք հին ժողովրդներից ամենաանհամեստն ենք, մենք թագավոր ախպեր ենք, բայց կացին ախպոր հոգեվիճակով: Հիմա հարց. ինչո՞ւ են Հնդկաստանի իշխանությունները թույլ տալիս, որ անգլերենը լինի երկրորդ պետական լեզու: Պատասխան- որովհետև նորմալ ժողովուրդ են,գ իտակից և առանց պաթոսի: Իրանք չեն գրում Հնդկաստան ասելիս շուրթերս ճաքում են: Ճաքում են վիտամին խմի: Ոտերդ ծալվում են կալցիի պակասիցա: Հիմա.... Միթե դա ուրիշ լեզվին կարգավիճակ տալը նշանակում է մոռանալ իրենց մայրենի լեզուն, կամ չսովորել,կամ անտեսել, կամ սահմանափակել: Պարզապես հասկացել են, որ երկրները, գերտիրությունների ազդեցության շրջանների են բաժանված ու Հնդկաստանը, որպես նախկին Բրիտանական կայսրության գաղութ, տվյալ լեզվաընտանիքի հետ տասնամյակների պատմություն ունի: Սերունդներ են մեծացել ու կրթվել Բրիտանական տիրապետության օրոք, այդ մարդիկ դեռ կենդանի են ու ապրում են Հնդկաստանում: Հնդկաստանը բնակչության առումով երկրորդ պետությունն է Չինաստանից հետո: Միլիարդից ավել մարդ է ապրում Հնդկաստանում և վստահորեն հնդկերենի համեմատ անգլալեզու բնակիչների թիվը մի քանի տասնյակ միլիոնով քիչ է: Բայց դարձյալ անգլերենը պետական լեզու է համարվում: Կարող եմ էլի օրինակներ բերել,Պակիստանը, Թանզանիան, Սինգապուրը, Ֆիլիպինները,Թաիլանդը ու էլի շատ երկրներ: Հիմա Հայաստանի մասին: Ընդամենը 26 տարի առաջ մենք այսպես ասած անկախացանք: Ներկայիս Հայաստանի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը սովետական դպրոց է հաճախել, ծառայել սովետական բանակում,եղել Պիոներ կամ վաժատի: Պիտի սպասենք...Գոնե մեր ծնողների նկատմամբ հարգանքից ելնելով մի քանի տասնամյակ սպասենք: Մեր ազգի կեսը ռուսախոս է, էն կեսը սութի ռուսախոս է, էն մի կեսն էլ միլիցա է: Մենակ մենք մեր առօրյա զրույցում կարանք մաքուր հայերենով ասենք. «Սպալնիի Տելեվիզորի կողնա այֆոնի զարադշնիկը», «Մի հատել բալկոնի խալադելնիկից դոկտրսկի կալբասով բուտեբռոտը բեր ուտեմ ու կոլայով զապիվատ անեմ», «Ֆորտուշկեն փակի Սկվազնյակա»: Քանի դեռ մեր հեռուստաեթերից, կամ ավելի ճիշտ աղբի վերամշակման կետրոնից գրական խոսք չի հնչում, քանի դեռ կիրթ խոսելը դոձիկություն է համարվում, քանի դեռ գրական հայերեն բառերը իրար հայտնում են ծիծաղելու հեռանկարով, մենք շատ բան ունենք անելու: Մի խոսքով ես պահով շատ վատ բաներ եմ տեսնում ապագայում: Շա՜տ վատ: Բայց լավատես եմ: Ես մի տեսակ դեմոկրատիայի մարմնացուն եմ ՝ հավատում եմ, բայց չեմ տեսնում: Հայի ամերիկյան օրագիրը շարքից Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/rafayel.mnatsakanyan/posts/1564802473571029 ...

    Կարդալ ավելին
  • Ես հասկանում եմ,որ մենք մշտապես աչքի ենք ընկել առաջնային խնդիրները աչքաթող անելով, իսկ երկրորդայինները խիստ կարևորելով,սակայն վերջին շրջանանում համացանցում հայտնված կասկածելի տագնապ հարուցող վերնագրերը արդեն նյարդայնացնում են։ Խոսքս որոշ հայկական ազգանունների մասին է,որոնք ունեն թուրքական արմատներ։Այդ հոդվածի հեղինակները օր առաջ խորհուրդ են տալիս ազատվել նման ազգանուններից։ Օրինակ Ղարիբ (յան) - պանդուխտ, Փամուկ(չ) (յան) - բամբակ, բամբակագործ Թերզի (յան) – դերձակ և այսպես շարունակ։ Ամպագոռգոռ հոդվածագիրները կոչ են անում,անհապաղ ազատվել թուրքական ծագում ունեցող արմատներից և դրանք դարձնել հայեցի։ Հայեցի․․․ Մի տեսակ այս Հայեցի բառը՝ համենայն դեպս այս վերջերս, այնքան է շահարկվում,որ կորցնում է իր նշանակությունը։ Հայեցի, անշուշտ շատ վեհ բառ է,բայց երբեմն կիրառվում է այնպիսի հարցերի շուրջ,որ արժեզրկվում է։ Համաձայն եմ,պետք է օտարածին բառերից հեռու մնալ,բայց մի հարց տամ,կարելի՞ է։ Վերջին անգամ ե՞րբ եք եղել Երևանում։ Վերջե՞րս, ապրեք, որքան գեղեցիկ է չէ մեր քաղաքը,որքան լուսավոր է դարձել,որքան խանութներ ու հյուրանոցներ են բացվել,ու... Ինչ կապ ունի ասածս հայերենի հե՞տ..Ասեմ.. Այդ հազարավոր խանութների ու վահանակների մեջ,քանի՞ հայատառ ցուցանակ եք նկատել։ Չէ եթե կա ասեք մենք էլ իմանանք,անգամ կարելի է գնալ կանգնել ֆոնին ու նկարվել։ Լինի խանութ,հյուրանոց,մարզասրահ թե կինոթատրոն,ամենը լատինատառ է,կարծում եմ առաջինը այս ամենի դեմ է պետք պայքարել,հետո նոր կպնել մարդկանց ազգանուններից։ Քանզի ի տարբերություն,այս հաստատությունները նոր են բացվել,իսկ ազգանունները մարդկանց փոխանցվում է սերնդեսերունդ,տասնամյակներով,անգամ դարերով։  Ուստի օտարամոլությունից այդպես սարսափող ու խիստ մտահոգ մարդկանց,ներեղություն անհամեստությանս համար, խորհուրդ կտամ առաջին հերթին մաքրել ամենայն հայոց մայրաքաղաքը օտարալեզու վահանակներից,նոր անդրադառնալ օտարածին ազգանուններին։ Քանզի սիրում ենք համեմատվել, ուրիշների հետ, եկեք մի փոքրիկ համեմատական բերեմ,մանավանդ,որ ասում եք մեզ չի սազում նման <հիմար> արմատներ ունեցող ազգանուններ կրել։ Հարգելիներս,ախր մեզ այնքան բան չի սազում,բայց մենք ոտքով գլխով այդ ամենի մեջ ենք,այն էլ վաղուց։ Եվ երկրորդը, Ազգանվան ծագումնաբանությամբ չի որոշվում մարդու ով կամ ինչ լինելը։ Հասարակ բան, Ֆաշիստական գերմանիայի դեմ հաղթանակ տարած կարմիր բանակի գեներալներից էլ Կոնյեվը, ռուսական Ձի բառից։ Բեռլինը Ազատագրեցին Մարշալ Ժուկովի գլխավորությամբ։Ժուկով- բզզեզ։ 20-րդ դարի նշանավոր գրողներից էին Լեվ Նիկոլայիչ Տոլստոյը,հայեցի ասած հաստլիկը, Գրիբայեդովը,հայեցի ասած սնկակերը, Կռիլով,հայեցի ասած թևավորը...Այս շարքը կարելի է անվերջ թվել Բառանով,Կազլով, Օխոտնիկով վերջը վերջո Մեդվեդև։ Մարդու ոչ ազգանունն է իր մասին բան ասում,ոչ անունը,ոչ էլ արտաքին տեսքը։ Գործը,վերաբերմունքը,խոսելու ոճը,վերվեցողությունը,գաղափարները,ահա իսկական արժեքները,որոնցով կարելի է ու պետք է գնահատել մարդուն։ Ժամանակին,մի ծանոթ ունեի ազգանունն էր Աստվածատրյան։ Շարքային տականք էր,ով հարկ եղած դեպքում կծախեր թե՛, ծնողին,թե՛, հայրենիքը, և թե՛, ինքն իրեն։ Բայց ազգանունը Աստվածատրյան էր։ Միգուցե այդ տականքությունն էլ էր աստվածատուր,չգիտեմ։ Մեկ այլ օրինակ։Համալսարանի ավագ գիտաշխատողներից էր պարոն Ջահիլյանը,ում ազգանունը թուրքական Ջահիլ՝ անգրագետ արմատն ուներ։ Այնքան կուզեի,որ մեր շուրջը նրա պես <անգրագետ> մարդիկ շատ լինեին։ Գիտակ մարդ,քայլող հանրագիտարան,մարդկային բոլոր արժանիքներով հարուստ անհատականություն։Ցավոք,նա այլևս կենդանի չէ,բայց վստահ եմ,որ իր ազգանունը հպարտությամբ է կրում,թե իր որդին և թե իր թոռը։ Ում մտքներով անգամ չի անցնի,փոխել այսպես կոչված թուրքական արմատ ունեցող ազգանունը։ Հասկանում եք, ախր դա այնքան երկրորդական է։ Այն էլ մեր պես պահպանողական,կոնսերվատիվ ժողովրդի համար։ Մեր ազգանունների մեջ պատմություն կա,անցած ուղի,մեր պապերի ճակատագիրը,մեր վաղվա օրը,մեր պայքարը,հավատը վաղվա օրվան։ Չգիտեմ,անկախ ամեն ինչից անգամ,եթե իմ ազգանունը լիներ այդ,այսպես կոչված օտարածիններից որևէ մեկը,ես չէի հրաժարվի այն կրելուց։ Քանզի հրաժարվելով ազգիս անունից,ես ստիպված կլինեմ հրաժարվել պատմությունիցս,ազգիցս,արմատներիցս,ժառանգությունիցս, իսկ դրան ես պատրաստ չեմ։ Գրեթե միշտ Ձեր Ռաֆայել Մնացականյան © Հայի ամերիկյան օրագիրը շարքից,մտահոգ ուշ գիշերին 23։ 41  28/ օգոստոս/ 2016 Կիրակի ԱՄՆ,Հոլլիվուդ,Սանտա Մոնիկա Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/rafayel.mnatsakanyan/posts/1225763014141645 ...

    Կարդալ ավելին
Загрузка...

ՖԲՀ

Քաղաքականություն