• Հրանտ Տեր - Աբրահամեան
  • Ելքի հայտնի առաջարկի շուրջ «սկանդալը» ոչ էնքան ինքն իրենով է հետաքրքիր, որովհետև շատ պարզ թեմա է, այլ որպես ավելի լայն խնդրի հերթական՝ այս անգամ շատ վառ բացահայտում:  Եթե կարճ ձևակերպեմ այն, հետևյալն է. հայ քաղաքական ուժերը չեն ճանաչում, չեն ուզում ճանաչեն իրենց ընտրողին, և հակառակը՝ հայ ընտրողը չի ուզում ճանաչել քաղաքական ուժերին: Երկուստեք կենսունական են վերացական և ավելին՝ վերացական-միֆական պատկերացումները և համապատասխան վարքը: Սրանից էլ բխում է ոգևորություն-հիասթափություն անընդատ կրկնվող և զուտ հուզական, քաղաքական զրո նշանակություն ունեցող շղթան:  Քաղաքական ուժերը, ինչպես և, ի դեպ, մեր ԶԼՄ-ները՝ համատարած, իրենց պատկերացումներում ընտրողի մասին գործ ունեն վերացական ժողովորդի հետ: Այսինքն՝ պատկերացնում են, որ իրենց ընտրողը ողջ ժողովուրդն է: Դրա համար էլ իրենց ուղերձները, տեխնոլոգիկ հնարները կառուցում են խայտաբղետ՝ փորձելով լավը լինել միաժամանակ բոլորի համար, որով և, ի վերջո, վատն են դառնում բոլորի համար: Պետք է մի օր հասկանան և՛ քաղաքական ուժերը, և՛ ԶԼՄ-ները, որ չկա ընդհանրապես ընտրող և ընդհանրապես ընթերցող: Որևէ գործում հաջողության համար պետք է նախ պատկերացնել քո լսարանը, քո թիրախ խումբը: Աքսիոմատիկ բաներ են, բոլորն իբր գիտեն, բայց ոչ ոք այդ սկզբունքով չի կառուցում իր մարտավարությունը ո՛չ քաղաքականության մեջ, ո՛չ էլ տեղեկատվական դաշտում: Բոլորն աշխատում են վերացական միջին ընտրողի կամ ընթերցողի հետ, որը հիմար և անպետք միֆ է:  Կոնկրետ Ելք-ն իր հայտնի առաջարկն ուղղում է իր պատկերացրած ինչ-որ միջին հայաստանցուն, բայց նախապես չի հաշվարկում, որ իրեն ձայն տվածը կոնկրետ հասարակական խավին միայն վանում է իր առաջարկով: Չխորանամ, ինքնին պարզ է, ինչի մասին եմ խոսում:  Մյուս կողմից՝ ընտրողն է, որն, օրինակ, Ելք-ի միջին ընտրողի դեպքում համարում է, որ ինքը քաղաքականապես ակտիվ է, հասկանում է ինչ-որ բաներ, մանավանդ՝ կարևորում է ընտրությունը, բայց իրականում ահավոր անլուրջ է վերաբերվում ընտրությանը: Փոխանակ իրապես ուշադիր հետևելու պրոցեսների գոնե ընդհանուր սխեմաներին, փորձելու հասկանալ ամեն տվյալ պահի քաղաքական դասավորության ընդհանուր քարտեզն ու դրանում կոնկրետ ուժերի տեղն ու դերը, այդ՝ համեմատաբար կիրթ ընտրազանգվածն ամեն անգամ վերագրում է իր պատկերացումներն ու երաանքներն ինչ-որ մեկին, հետո՝ «հիասթափվում»: Միայն, որպեսզի մի քանի տարի անց կրկնի նույն փակ շրջանը:  Քաղաքական ուժերը չեն լինում լավ կամ վատ: Դրանք գործիքներ են, որոնք օգտագործելով կարելի է ամեն տվյալ պահին այս կամ այն փոխել ինչ-որ ուժային դասավորություններ հասարակության մեջ, ինչ-որ միտումներ և այլն, լավ դեպքերում՝ նաև կոնկրետ հարցեր լուծել: Բայց քաղաքական ուժերը լավ ու վատ տղերք չեն, որոնց պետք է սիրել, հետո սիրահարվածի հիասթափություն ապրել: Նույնիսկ ամուսնանալուց սերը միայն բավական չէ, էլ ուր մնաց՝ քաղաքական ընտրությունում: Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/ustahrant/posts/10212845456275455 ...

    Կարդալ ավելին
  • Տեսա՞ք, որ ամերկյան հարվածից Սիրիային ոչ մի ապոկալիպսիս և պատերազմ չհետևեց, նույնիսկ հակառակը: Հարցը ոչ թե պատերազմն էր, այլ դիրքերի ճշտումը. ամերիկացիները չեն պատրաստվում ռուսների ու պարսիկների ձեռը հանձնել Ասորիքն, առավել ևս՝ Մերձավոր Արևելքը: Հարվածներին հետևեցին ամերիկյան-ռուսական այցեր, Թրամփի և Պուտինի հեռախոսազրույց, իսկ այսօր ստորգրավեց անվտանգության գոտիների ստեղծման մասին համաձայնագիրը՝ մի բան, որ առաջարկում էր Թրամփը դեռ հունվարին, բայց էն ժամանակ ռուսներն ասին՝ էս ինչ հիմարություններ ես խոսում, այ տղա: Իսկ հիմա պարզվեց՝ հիմարություն չի, լավ բան ա: Ինչը և պահանջվում էր ապացուցել: Քիմիական զենքի մասին էլ մոռացանք, կհիշենք նորից, երբ պետք լինի, որ հիշենք: Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/ustahrant/posts/10212783968498299 ...

    Կարդալ ավելին
  • Մի քանի օր առաջ ընկերներիս ասեցի, թե եթե խաղադրույք դնելուց լինեմ, կդնեմ Թրամփի հաղթանակին: Ոչ թե որովհետեւ 100 տոկոս վստահ էի, որ կհաղթի, այլ որովհետեւ ահագին հավանական էի համարում, խաղադրույքն էլ՝ արդարացված ռիսկի մեջ: Ես, իհարկե, մենակ չէի էդքան «խելոք»: Էլի մարդիկ կային, որ հավանական էին համարում Թրամփի հաղթանակը: Բայց կար, այդուհանդերձ, մեծամասնություն, որը երկաթյա վստահություն ուներ, որ նման բան լինել չի կարող: Ի՞նչն է խնդիրը: Մի կարեւոր պահ կա: Քաղաքական լուրջ փոփոխությունները կանխազգալու համար պետք է անջատել քո միջի «լավ, ճիշտ, պուպուշ» տղուն, ու միացնել՝ «վատ տղուն», «չար հանճարին»: Կան սովորական քաղաքական ժամանակներ, երբ հաղթում է կանխատեսելին, ճիշտը, «պուպուշը», ու կան անցումային, ասնովոր ժամանակներ, երբ հաջողության է հասնում կաղապարներից դուրսը: Սա հին հեքիաթ է, երբ թագավորի կամ թագավորության ուժը սպառվում է, դառնում է անհամոզիչ, հայտնվում է մեկը, ում հռչակում են ծաղրածու, եւ նա դառնում է նոր թագավոր: Թագավորությունը տվյալ դեպքում համաշխարհային այն իրավիճակն է՝ խոսքը, դիրքորոշումը, հավասարակշռությունը, որը տիրապետող էր վերջին մոտ 30 տարում: Բայց ժամանակները փոխվում են, «ձմեռը գալիս է», եւ քաղաքական կանխատեսման համար կարեւորը դառնում է ոչ թե տրամաբանական թվացող հաշվարկը, այլ քաղաքական զգացումի հիմքերի հիմքը՝ ժամանակի զգացողությունը, որից կառուցվում է նոր տրամաբանությունը (ամեն քաղաքական տրամաբանություն անցողիկ է ու ժամանակավոր): Կարեւոր չէ՝ նորը լավն թե վատ: Կարեւոր է հասկանալ, որ նորը եկել է, ու պետք է դրա հետ լեզու գտնել. սա է քաղաքական զգացողության հիմքերի հիմքը, քաղաքական բնազդը: Անիմաստ է բողոքել նորից, երբ նրա ժամանակը գալիս է, պետք է հասկանալ, թե նորի հետ ինչ է պետք անել: Սա ընդհանրապես, իսկ թե ինչ կապ ունի սա Հայաստանի հետ, մի ուրիշ անգամ: Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/ustahrant/posts/10211002825450836 ...

    Կարդալ ավելին
  • Հա, մանկուց սիրել եմ զորահանդեսները, երեւի որովհետեւ իմ "ներքին ազգությամբ" միշտ գերմանացի եմ եղել): Նույնիսկ՝ սովետական: Ու հիշում եմ 1999-ինը ու Վազգեն Սարգսյանի հուզմունքը: Մեկ էլ Հայաստանն այնպիսի երկիր է, որը եթե նույնիսկ ներկայիս հակամարտությունը լուծի խաղաղությամբ, երբք չի ունենալու հանգիստ, "նորմալ" կյանք ու միշտ կարիք է ունենալու ուժեղ զինված ուժերի: Հ.Գ. Ու չմոռանամ ասել՝ այսօրվա զորահանդեսը ապրլին պատերազմում հաղթած բանակի զորահանդեսն ա: Դե ձեզ տեսնեմ: ) Նյութի աղբյուր` https://www.facebook.com/ustahrant/posts/1021051358326008 ...

    Կարդալ ավելին
  • Ապրիլից սկսած՝ շատ տարբեր մարդկանց, խմբերի հետ եմ խոսել ու շփվել, հնարավորինս լայն շրջանակի հետ՝ հասկանալու համար բոլորի պատկերացումները պատերազմի եւ դրան հետեւած ամիսների իրավիճակի մասին: Ու վերջում մի բան եմ հասկացել: Գրեթե բոլորը վերլուծում են եւ կանխատեսում են այնպե՛ս, ինչպես՛ թելադրում են իրենց անձնական կամ խմբային համակրանքները, տրամադրությունը, կապերը, նույնիսկ պարզապես՝ պահի անձնական-հոգեբանական վիճակը: Ով հաշտ չի իրականության կամ էլ նույնիսկ՝ ինքն իր հետ՝ վատատեսական է տրամադարված եւ հակառակը: Խոսքը գիտակցված կեղծման մասին չէ՝ այդպիսի դեպքեր էլ եմ արձանագրել, բայց դրանք չնչին փոքրամասնություն են, ու նկատվում են միայն բարձր կարգի քաղաքական խաղացողների մեջ: Խոսքը հիմնականում չգիտակցվածի մասին է.....: Վերջը, ոորշեցի ես էլ ընդունել այդ խաղի կանոնները: Ու քանի որ ես միշտ հակված եմ լավին, ինչ որ տեղ նաեւ ինքնավստահ եմ, միշտ հավատացել եմ երկրիս ապագային ու անձնականով էլ՝ լավ, ուրախ ու վստահ եմ, ապա, ասում եմ՝ Հայաստանը դուրս է գալու այս բարդ շրջանից, այս ուժեղ ճնշումներից պատվով ու հաղթանակած:  Հ.Գ. Սա, իհարկե, վերլուծություն չհամարեք: Վերուծությունն իր հերթին, բայց հոգեբանությունը պակաս կարեւոր չէ: Թուրք-ռուսական այս արեւելախառը բլեֆի ու շատնաժի ֆոնին, վստահ եղեք, որ Հայաստանը դիմանալու է, ու վստահ եղեք նախ ինքներդ ձեզ վրա, մի արթացրեք պատմական ուրվականներին՝ դրանք մեռած են: Կան պահեր, երբ ամեն մարդ ինքն է պետությունը, երկիրը, ուժը, իշխանությունը եւ տերը: Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/ustahrant/posts/10210116836861675 ...

    Կարդալ ավելին
  • Հավելում նախորդ գրառմանս՝ իշխանության պատասխանատվության մասով: Չնայած նախոդում կարճ գրել էի, բայց քանի որ հիմնական ասելիքս այլ էր կորել է երեւի մեջը:  1. Ապացուցելու կարիք էլ չկա, որ իշխանության պատասխանատվությունը մեծ է, հենց թեկուզ որովհետեւ իշխանություն է: Այո՛, այսօր պետությունը հնարավորություն չունի օրինական բռնություն կիրառելու նաեւ ա՛յն պատճառով որ նախկինում չարաշահել է բռնության իր իրավունքը: Նաեւ ա՛յն պատճառով, որ իխանությունը գրեթե զրոյական վստահություն ունի: Դրա համար էլ գրել եմ՝ Հայաստանի թույլ կետը ռազմաճակատը չէր, այլ իշխանություն-հասարակություն հարաբերությունը:  2. Այո՛, իշխանությունը բաց թողեց հասարակության հետ երկխոսություն սկսելու, նոր էջից հարաբերություններ կառուցելու, մարդկանց հետ խոսելու պահը՝ ապրիլյան պատերազմից անմիջապես հետո, երբ հասարակությունն ապացուցեց, որ չնայած իշխանությանը չի վստահում, բայց պետության հետ խնդիր չունի:  3. Բայց եթե իշխանությունը վնասել է պետությանը, թուլացրել է այն, ապա ինչպե՞ս դրանից հետեւում, որ մենք էլ նույնը պետք է անենք: Ի՞նչ է՝ գմփացնենք Հայաստանը, ի՞նչ է թե Սերժը վատն է: Սե՞րժն է մեր ուղեցույցը: Կներեք, նման վճռական պահին ինձ ամենից քիչ Սերժն է հետաքրքրում: Նման պահին, ե՛ս եմ իշխանությունն ու պետության տերը: Ու ես իմ ասելիքն ու անելիքը չեմ կարող չափել Սերժի կամ որեւէ մեկի արածով ու չարածով: Մարդը մարդ է նրանով, որ իր սկզբունքների տերը լինի, ոչ թե ուրիշին նայի:  4. Վերջապես, հասկանանք, որ ա՛յն ինչ հիմա տեղի է ունենում ապրիլյան պատերազմի ուղիղ շարունակությունն է: Չի կարող կապի մեջ չլինել: Հայաստանը գրոհեցին ռազմաճակատից ու արդյունքի չհասան: Միթե՞ չգիտեք, որ պատերազմը մենակ ուղիղ ռազմական գործողությունները չեն: Պետություններին ծնկի բերելու բազմաթիվ այլ միջոցեր կան, բացի ռազմականից: Պարզապես պետք է գտնել ամեն պետության թույլ կետն ու խփել այնտեղ:  Սա էլ անավարտ գրառում է: Քայլ առ քայլ կշարունակենք, ավելի անմիջականորեն տեսնելու համար կապն ապրիլյան ու հուլիսյան իրադարձությունների միջեւ: Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/ustahrant/posts/10209975386125495 ...

    Կարդալ ավելին
  • Ես պատմագիտությունից մի քանի բան եմ սովորել, որոնք օգնում են կողմնորոշվելու քաղաքական իրավիճակներում (պատմությունն ու քաղաքականությունը համարյա նույն բանն են): Հասկանալու համար մի պատմական իրավիճակ, պետք է ոչ թե մանրամասների մեջ խորանաս, այլ՝ 1. Նախեւառաջ իրավիճակի լայն կոնտեքստը նայես, 2. Հնարավորինս բացառես՝ մարդիկ գիժ են կամ հիմար են բացատրությունը, 3. Գործող անձանց եւ խմբերի նպատակների մասին դատես ոչ թե ըստ խոսքերի, այլ գործերի եւ արդյունքների, 4. Միշտ հարցնես՝ ինչո՞ւ այստեղ ու ինչու՞ այսօր:  Հիմա, եթե նայենք այսօրվա իրավիճակին, ապա, մանրամասների մեջ բազմաթիվ հարցեր կան, որոնք պատասխաններ չունեն: Չեն էլ կարող ունենան, որովհետեւ դրա համար պետք է ունենաս լուրջ ինֆորմացիաներ: Բայց մանրամասները չպետք է խանգարեն տեսնելու խոշոր գծերը, ընդհանուրը՝ համաձայն իմ ասած պատմագիտական մեթոդի: Եվ այդ դեպքում որոշ բաներ քիչ թե շատ պարզ են, գոնե ինձ համար: Բայց ինչ որ հիմա կգրեմ, իհարկե, պնդում չէ, այլ ընդամենը բարձրաձայն մտածել, վարկած:  Ես առայժմ միայն մեկ արդյունք եմ տեսնում այս խռովության: Հայաստանի որպես պետության կարգավիճակի հարցն է վիճարկվում: Հիմնավորվում է, որ Հայաստանը ոչ թե "իսկական", այլ բանանային պետություն է, չկայացած պետություն, որն ի զորու չէ լուծել զինված խռովության խնդիրը մայրաքաղաքի կենտրոնում:  Պետությունն ունի բռնության մենաշնորհ: Իհարկե, խոսքն օրինական բռնության մասին է: Վիճարկվում է այդ մենաշնորհն այն հիմքով, որ իշխանությունը բազմիցս չարաշահել է այդ մենաշնորհը՝ անօրինական բռնության միջոցով: Դա իրոք այդպես է:  Բայց նենգությունն այն է, որ երբ իշխանության անօրինականությունը վկայակոչելով, հիմնավարում ես հասարակության հակաօրինական բռնությունը, ապա տուժողը ոչ թե իշխանությունն է, այլ պետությունը, նրա կարգավիճակն արտաքին աշխարհում: Այս տրամաբանությունը իրականում նման է հետեւյալին՝ եթե իշխանությունը մարդ է սպանում, ապա ես էլ եմ դուրս գալիս փողոց ու մարդ սպանում, ու մեղավորն իշխանությունն է: Արդյունքում դու ոչ թե լավացնում ես վիճակը, այլ վատթարացնում՝ վերածելով իրավիճակն անիշխանականի: Մենք որքան ուզես կարող ենք քննադատել Հայաստան պետության թերիները: Բայց մենք նախ՝ իրավունք չունենք մոռանալու, որ Հայաստանի պետությունը հայերիս անվտանգության միակ երաշխիքն է, եւ նույնիսկ չաղ ու բախտավոր սովետում, երբ սովետին պետք էր լինում, հայերի անվտանգությունը երաշխավորված չէր՝ վկա Սումգաիթյան եւ այլ ջարդերը: Երկրորդ՝ երբ Հայաստանն իրապես բանանային պետություն ճանաչվի եւ դառնա, ապա նա աշխարհի տեսակետից այլեւս ոչ մի իրավունք չի ունենա ոչ միայն ազատագրված տարածքներն, այլեւ Ղարաբաղը պահելու: Ես չեմ վախեցնում, ես ասում եմ գուցե էս էմոցիոնալ վիճակում շատերին համար ոչ դուրեկան, բայց տրամաբանական փաստեր: Դրանք հնարավոր չէ հերքել լոզունգենրով միայն:  Հասանք, ուրեմն իրավիճակի կոնտեքստին: Պարզ է, որ դա ապրիլյան պատերազմն է, եւ դրան հետեւած իրավիճակը: Ոււրեմն, պետք է հասկանանք, թե այդ կոնտեքստում ո՛ւմ եւ ինչո՛ւ կարող է պետք գալ Հայաստանի պետության ապալեգիտիմացումը: Կապը բռնազբոսիկ չէ, այլ անմիջական: Պատերազմում Հայաստանն ապացուցեց, որ չնայած բոլոր խնդիրներին, Հայաստանը պետություն է, եւ ունի որոշ ամուր հաստատություններ, որոնք գործում են: Հայաստանի թույլ կետը ռազմաճակատում չէր, այլ իշխանություն-հասարակություն հարաբերություններում: .....Այստեղ կանգ առնեմ: Կշարունակենք հետո, որ աառանց այդ էլ երկարած ասելիքս, ավելի չերկարի: Բայց նպատակը միշտ պահենք մտքներումս՝ իշխանափոխության նպատակ չկա այստեղ: Կա պետության կարգավիճակն իջացնելու, պետությունը "սուչիտ" անելու նպատակ:  Հ.Գ. Բանավեճի մեջ մտնելու հնարավորություն եւ ժամանակ շատ քիչ ունեմ: Կներեք, եթե չհասցնեմ պատասխանել բոլորին:   Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/ustahrant/posts/10209975211681134?notif_t=close_friend_activity¬if_id=1469522145783833 ...

    Կարդալ ավելին
  • Ինչով է տարբերվում մեծ ֆուտբոլիստը աշխարհի թիվ մեկ ֆուտբոլիստից: Մեծ ֆուտբոլիստն ունի ամեն ինչ՝ տեխնիկա, խելք, հոտառություն, տաղանդ: Բայց թիվ մեկը լինելու համար նույնիսկ էդքանն է քիչ: Թիվ մեկը պետք է լինի լիդեր, այսինքն՝ 1. հաղթանակը լինի նրա համար ամենից վեր էս կյանքում, իրանից էլ վեր, հաղթանակի անզուսպ ցանկություն ու կամք ունենա, իսկական, ոչ թե "բոլորն էլ ուզում են հաղթեն, եթե ստացվի", այլ նենց որ դա իրա կյանքի իմաստը լինի, 2. Պիտի կարողանա ճիշտ պահին իր հետեւից տանել մյուսներին, էնքան կամք ունենա, որ ուրիշների կամքն էլ մոբիլիզացնի, ղեկվարի, յուրացնի, 3. Վճռական պահերին դրսեւորի բարձրագույն որակներ, թեկուզ մենակով, 4. 10 ձախողումից հետո էլ հաղթանակի ցանկությունն ու հավատը չկորցնի ու չհանձնվի: Ասած ինչ է՝ երբեք չհամեմատեք Մեսիին ու Մարադոնային: Դուք չեք կարող նրանց համեմատել միայն տեխնիկական տվյալներով, տաղանդով եւ այլն: Մարադոնան անվիճելի թիվ մեկն էր, որովհետեւ կարող էր մենակով իր թիմը տաներ դեպի հաղթանակ: Մարադոնան էն մարդն էր, որը երբ կար, ոչ ոք չէր կասկածում, թե ո՛վ է թիվ մեկ ֆուտբոլիստը, չնայած ինքը խաղում էր երբ խաղում էին Պլատինին, Ռումենիգեն, Ստոիչկովը ու էլի բազմաթիվ էպիկական դեմքեր: Նա թիվ մեկն էր, որովհետեւ նրա հաղթանակի կամքը չուներ չափ ու սահման, ու նա վճռական պահին խաղն իր վրա էր վերցնում: Եթե ոչ 1986-ին, ապա 1990-ին հաստատ նա հենց մենակով տարավ իր թիմը ֆինալ: Ով հիշում է 90 թվի առաջնությունում Արգենտինայի հավաքականը, կհասկանա ինչ եմ ասում: Վստահ եմ, որ 94-ին էլ, եթե դոփինգ սկանդալը չլիներ, նա էլի Արգենտինան տանելու էր առնվազն ֆինալ: Ու նա երբեք չէր ասի՝ լքում եմ միջազգային ֆուտբոլը, որտեւ տենց էլ չհաղթեցի: Էս ամենը գրեցի, ոչ թե որովհետեւ էդքան կարեւոր են էդ անձերը, այլ սկզբունքը՝ ցանկացած ոլորտում սովորական մեծն ու տաղանդավորը՝ թիվ մեկից տարբերելու: Նաեւ ժամանակների տարբերությունը: Իմ ասած թիվ մեկը լինելու համար, իհարկե, նախ պետք է իրապես հասուն մարդ լինել, ոչ թե մանկապարտեզ: ) Հ.Գ. Էս հարցում շատ անզիջում եմ՝ այլ կարծիք չեմ ընդունում: Նաեւ՝ Մեսի-Ռոնալդու "ցռաչ" եւ այլ "ռեալ-բարսելոնա" չառաջարկել՝ ինձ դա հետաքրքրիր չէ՝ ես էդ վեճում Դանդի Յունայթեդի, Կիլմարնոկի ու Արարատի կողմից եմ: )) Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/ustahrant/posts/10209733165070120 ...

    Կարդալ ավելին
  • Ղարաբաղյան հարցի կարճ պատմություն for dummies.  1. 17-րդ դար: Կիսանկախ, իրենք իրենց կառավարող եւ սեփական զորք ունեցող Ղարաբաղի հայեր 2. 18-ր դար: Ղարաբաղցիները կանչում են ռուսներին, ռուսները գալսեն են, կռվում են պարիկսների դեմ ու գնում են՝ Ղարաբաղի հայերին առաջարկելով գաղթել:  3. 18-րդ դարի կես: Վերադառնում են պարսիկներն ու Ղարաբաղի հայերին պաշտոնապես շնորհում են կիսանկախ կարգավիճակ: Բայց ռուս-պարսական պատերազմների արդյունքում թուլացած Ղարաբաղ մտնում են թուրք խաները:  4. 18-րդ դարի վերջ՝ նորից գալիս են ռուսները, պարսիկներին քշում են, Ղարաբաղում թողնում են թուրք խանին (առժամանակ), Ղարաբաղի հայկական մելիքությունները վերջնականապես վերանում են: Բոլորը գոհ ու երջանիկ են: Ղարաբաղը կորցնում է իր կիսանկախությունը:  5. 1918 ռուսները գնում են, գալիս են թուրքերն ու գերմանացիները: Ղարաբաղը տալիս են թուրքերին ու գնում են:  6. 1919. Գալիս են անգլիացիները: Ղարաբաղը տալիս են թուրքերին ու գնում են:  7. 1920-21. Վերադառնում են ռուսները: Ղարաբաղը տալիս են թուրքերին ու ...չեն գնում, մնում են:  8. 1988: Հայերը պահանջում են Ղարաբաղը: Ռուսները տալիս են հայերի գլխին ու ...գնում են:  9. Բոլորը գնում են, հայերն ու թուրքերը մնում են մենակ: Հայերը վերցնում են Ղարաբաղը: Ղարաբաղը նորից անկախ:  10. ........ Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/ustahrant/posts/10209481215131529 ...

    Կարդալ ավելին
  • Ի հավելում նախորդ գրառմանս: Տպավորություն ունեմ, որ շատերը մոռանում են, իսկ նոր սերունդը գուցե նորմալ չգիտի էլ, որ 1990-ականների Արցախյան պատերազմը միայն փայլուն հաղթարշավների շարան չէր: Եղել են նաեւ ճգնաժամային պահեր, լուրջ պարտություններ, նահանջներ, կորուստներ....: Կարճ հիշեցնեմ ժամանակագրությունը: 1992-ի ամռան սկզբից՝ թուրքերի ուժեղ հարձակում, որի ըթնացքում ընկնում է Շահումյանի շրջանը, ապա Մարտակերտի շրջանի մի մասը: Դրան հետեւում է հայկական հակահարձակումը, որի ընթացքում վերագրավվում է Մարտակերտում կորցրածի մի մասը: Սրանից հետո էլ մինչեւ 92-ի աշուն նոր թուրքական հարձակում, որով նրանք նորից առաջ են շարժվում ու հասնում են Գանձասարի մատույցներ: Աշնանը ճակատաը համեմատաբար կայունանում է, բայց շարունակվում են թուրքերի առաջխաղացման փորձերն, այդ թվում Լաչինի ուղղությամբ:  1993-ի փետրվար՝ հայկական հաջող գրոհ Մարտակերտի շրջանում՝ վերադարձվում է Մարտակերտի շրջանի մի մասը: Նույն թվականի գարուն՝ Քելբաջարի գործողություն, ապա ամռանն ու աշնան սկզբին մեկը մյուսի հետեւից ընկնում են Աղդամը, Ֆիզուլին ու Ջաբրայիլը, Ղուբաթլուն, Զանգելանը: Ազատագրվում է նաեւ Մարտակերտ շրջկենտրոնը:  1993-ի ուշ աշուն-1994-ի ձմեռ՝ թուրքական նոր հարձակում, որի ընթացքում նրանց հաջողվում է մխճրվել Քելբաջարի շրջան, եւ որոշ առաջխաղացում ունենալ Ֆիզուլու ճակատում:  1994-ի ուշ ձմռանն ու գարնանը նորից հայկական հակահարձակում՝ Քելբաջարը մաքրվում է թուրերից, եւ ազատագրվում Մարտակերտի շրջանի եւս մի մասն, այդ թվում Թալիշ գյուղը..... Գրել եմ ըստ հիշողության, գուցե որոշ բաներ մի փոքր այս կամ այն կողմ շփոթել եմ, բայց ընդհանուր ըթնացքը պետք է որ ճիշտ հիշեմ: Ասածս այն է, որ պատերազմը մենակ հաւողություն ու հաղթանակ չէ, այլ նախ՝ դիմադրության կամք եւ ներուժ: Ու մենք ունեցել ենք դա, երբ լուրջ պարտություններից, նահանջներից եւ կորուստներից հետո, միեւնույն է՝ հաղթել ենք: Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/ustahrant/posts/10209386762850281?notif_t=close_friend_activity¬if_id=1463073943959790 ...

    Կարդալ ավելին

ՖԲՀ

Քաղաքականություն

  • /uploads/photos/DgVDL2KCp45t6uG4Anem.jpg

    Նիկոլ Փաշինյանի վարչապետության 100 օրն ավարտվում է հայ-ռուսական հարաբերություններում լարվածությամբ: Թեև այդ լարվածությունն առավել ակնառու դարձավ վերջին մի քանի շաբաթների ընթացքում` ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովի` ներհայաստանյան զարգացումների մասին բավականին կոշտ հայտարարությունից հետո, սակայն ոչ պաշտոնական մակարդակում այն զգացվում էր Փաշինյանի վարչապետության առաջին օրերից`չնայած սկզբնական շրջանում հնչող պաշտոնական հայտարարությունների դրական բնույթին:  Ռուսական կողմի գործողությունները Փաշինյանի՝ Մոսկվա այցի ժամանակ և դրանից հետո վկայում են, որ Սոչիում վարչապետին, ով խորհրդարանում ղեկավարում էր ԵԱՏՄ-ից Հայաստանի դուրս գալու գործընթաց նախաձեռնած «Ելք» դաշինքը, չի հաջողվել Մոսկվային համոզել, որ իր այդ դիրքորոշումները վերանայված են, որ հայ-ռուսական ռազմավարական գործընկերությունում հետքայլ չի լինելու: Ռուսական կողմի ընկալումներով՝ իրենք մտահոգությունների համար լուրջ հիմքեր ունի: Դրանցից է, օրինակ, կարևորագույն պաշտոններում Փաշինյանի կողմից հակառուսական հայացքներով աչքի ընկած ակտիվիստներին նշանակելը, որոնցից «ամենատպավորիչներից» էր Ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղարի պաշտոնում Արմեն Գրիգորյանի նշանակումը: Ըստ մամուլում հայտնված չճշտված տեղեկությունների` Մոսկվայի մոտ այնքան մեծ է անվստահությունը վերջինիս անձի նկատմամբ, որ արգելել է ՀԱՊԿ և ԱՊՀ երկրների միջև փոխանակվող գաղտնի տեղեկատվությունը տրամադրել ՀՀ ԱԱԽ քարտուղարին:  Բավականին հետաքրքիր է ՀՀ առաջին փոխվարչապետ Արարատ Միրզոյանի շուրջ ստեղծված իրավիճակը: ԱՊՀ միջկառավարական խորհրդի նիստին վերջինիս մասնակցությունից հետո ԵԱՏՄ միջկառավարական խորհրդի նիստին գործընկերների պահանջով ստիպված եղավ մասնակցել վարչապետը, չնայած որ դա իր պաշտոնի համար ցածր ձևաչափ էր: Արարատ Միրզոյանը նույնիսկ չկար Փաշինյանի գլխավորած պատվիրակությունում, ինչը լուրջ հարցեր է առաջացնում:  ՀՀ նոր իշխանությունների մյուս գործողությունը, որը Մոսկվայի մոտ մեծացրել է անվստահությունը, առանց նախնական քննարկումների համանախագահ երկրների կամ համանախագահ երկրներից ոչ բոլորի հետ Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացում նոր տարրեր մտցնելու ՀՀ իշխանությունների փորձն է, ինչին ականատես եղանք մայիսի 9-ին Ստեփանակերտում և հունիսի 1-ին Ազգային ժողովում կառավարության ծրագիրը ներկայացնելու ժամանակ վարչապետ Փաշինյանի ելույթներում: Ռուսական կողմը հայաստանյան իշխանությունների այս «բացթողմանը» շտապեց ոչ պաշտոնական արձագանք տալ: Ռուս հանրային, քաղաքական գործիչների, փորձագետների այցը 2016 թվականի ապրիլին Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած Լելե Թեփե նաև ազդանշան էր, որ Ղարաբաղյան հակամարտության համատեքստում չհամաձայնեցված, անկախ գործողություններ, որոնք կարող են վնասել գործընթացին կամ ունենալ բացասական ֆոնային ազդեցություն վերջինիս վրա, կարող են անել նաև ռուսները: Ռուսական կողմի անվստահության մյուս պատճառը ՆԱՏՕ գագաթնաժողովին, այնուհետև զորավարժություններին Հայաստանի մասնակցությունն է: Իհարկե, սա առաջին անգամը չէր, երբ Հայաստանը մասնակցություն էր ունենում ՆԱՏՕ միջոցառումներին, սակայն հայ-ռուսական հարաբերություններում անվստահության առկայության պայմաններում այս գագաթնաժողովին մասնակցությունն առանց ռուսական կողմի հետ սլաքները ճշտելու Մոսկվայում դրական չընկալվեց: Հետաքրքիր է, որ ինչ-որ «զուգադիպությամբ» դրան հետևեցին Փանիկի դեպքերը, երբ ռուսական ռազմաբազան «առանց նախազգուշացման» զորավարժություններ սկսեց` վախեցնելով գյուղի բնակիչներին: Սա, ակնհայտորեն, որոշակի մեսիջներ էր պարունակում` ուղղված ՀՀ իշխանություններին: Ինչ վերաբերում է Հայաստանի ներքաղաքական զարգացումների, մասնավորապես նախկին իշխանության ներկայացուցիչների նկատմամբ աղմկահարույց դատական գործերին ռուսական կողմի կոշտ արձագանքին, ապա նշենք, որ Մոսկվայում դրանք ինչ-որ տեղ դիտվում են նաև որպես ՌԴ դեմ ուղղված քայլեր: Ընդ որում, Խաչատուրովի դեպքում ոչ թե վերջինիս անձն է պայմանավորում ռեակցիան, այլ զբաղեցրած պաշտոնը. Խաչատուրովն, այսպես կոչված, «Պուտինի ՆԱՏՕ»-ի գլխավոր քարտուղարն է, և առանց ռուսական կողմին տեղեկացնելու, այդ պաշտոնից նրա հեռացման հարցը նախապես կարգավորելու Խաչատուրովի նկատմամբ դատական գործընթաց սկսելը Ռուսաստանում դիտում են որպես «ՆԱՏՕ-ի հետ հարաբերություններ զարգացնող Հայաստանի» կողմից թիրախավորված հարված ՀԱՊԿ հեղինակությանը: Պատահական չէ, որ այս դեպքերից հետո ռուսական լրատվամիջոցները սկսեցին գրել` Ռուսաստանի կողմից Հայաստանին զենքի մատակարարումների դադարեցման մասին, որն, իհարկե, պաշտոնապես հերքվեց, սակայն պարզ է, որ Ռուսաստանն այլևս չի բացառում Հայաստանի հետ հարաբերություններում նման գործիքակազմի կիրառման հնարավորությունը: Իսկ ռուսական կողմի ավելի «շոշափելի նախազգուշացումն» այս օրերին տեսնում ենք Լարսում, երբ արագ փչացող սննդամթերքով բեռնված հայկական բեռնատարները ստիպված են լինում օրերով հերթ կանգնել ռուսական անցակետն անցնելու համար: Խնդիրը կարելի կլիներ մեծ հոսքերով բացատրել, միայն թե հայ վարորդները միանգամայն այլ տպավորություն ունեն, բացի այդ՝ ՌԴ-ում ՀՀ հյուպատոսի միջամտությունը խնդրին ևս խոսում է, որ Լարսի մի քանի կիլոմետրանոց հերթերը բնավ տեխնիկական խնդիրներով չեն պայմանավորված:  Նշենք, որ Ռուսաստանից ոչ պաշտոնական աղբյուրներով զգուշացնում են նաև գազի գների բարձացման մասին, քննարկվում է աշխատանքային օրենսգրքում համախատասխան փոփոխությունների նախագիծը, որը կարող է ազդել այդ թվում նաև Ռուսաստանում աշխատող տասնյակ հազարավոր հայերի վրա, և սրանք ռուսական կողմի տնտեսական ազդեցության միակ լծակները չեն:  Այս համատեքստում բավականին հետաքրքիր է Հարավկովկասյան երկաթուղու շուրջ ստեղծված իրավիճակը. օգոստոսի 14-ի լույս 15-ի գիշերը ՊԵԿ-ը դիմակավորված անձանց ուղեկցությամբ մտել է Հարավկովկասյան երկաթուղի և, ինչպես նշում է երկաթուղու ղեկավարությունը, Հայաստանի օրենսդրության խախտումներով խուզարկություն է իրականացրել, առգրավել է փաստաթղթեր, ինչը չէր կարող չվրդովեցնել ռուսական իշխանություններին, քանի որ երկաթուղու կառավարումը հանձնված է Ռուսաստանին։ Հուսանք՝ խնդիրը հարթվել է օգոստոսի 15-ին Հարավկովկասյան երկաթուղու տնօրեն Սերգեյ Վալկոյի և վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հանդիպման ժամանակ. բոլորս հասկանում ենք, թե ինչ նշանակություն ունի երկաթուղին Հայաստանի համար: Նման պայմաններում մենք խնդիր ունենք Վրաստանի կամ Ուկրաինայի սցենարը չկրկնելու համար ձեռնարկել գործողություններ, որոնց ռիսկերը նախապես լավ հաշվարկված և չեզոքացված կլինեն: Կարիք ունենք արտաքին քաղաքական հարցերում լինելու ավելի ընկալելի, ընդ որում՝ ոչ միայն Ռուսաստանի, այլ նաև մյուս երկրների հետ հարաբերություններում: Կարծես թե այս հարյուր օրվա ընթացքում որևէ գիծ դեռևս անդառնալիորեն անցած չէ: Այս մասին է խոսում, օրինակ, առաջին հայացքից ոչ էական թվացող վերաբերմունքը, որը ռուսական կողմը ցուցաբերեց Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանին Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության փակման արարողության և դրան նախորդած համերգի ժամանակ. եթե վարչապետ Փաշինյանը Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության ժամանակ նստած էր երրորդ շարքում՝ Հյուսիսային Կորեայի ԱԺ նախագահի կողքին, ապա Արմեն Սարգսյանը` առաջին շարքում՝ ՌԴ վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդևի կողքին, ինչպես ենթադրում է դիվանագիտական արարողակարգը ռազմավարական գործընկերների պարագայում: Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/klara.abgarian.9/posts/148642326039090

    Կարդալ ավելին