Գովազդի համար զանգահարել 099 999 409
  • Ալեն Ղևոնդյան
  • Ինչ «կարելի է» անել շարժական «Իգլա» ԶՀՀ-ով (мысли в слух) քաղաքացիական պայմաններում. - կարելի է ուղղաթիռ խոցել, - կարելի է վայրէջքի կամ թռիչքի պատրաստվող ուղևորատար (այդ թվում ՀՀ նախագահի) ինքնաթիռը խոցել, - կարելի է հարևան երկրներից որևէ մեկում մեր ու իրենց սահմանից վտանգավոր մոտիկությամբ օդուժի մարզումների ժամանակ ռազ. ինքնաթիռ կամ ուղղաթիռ խոցել, - կարելի է սեփական երկրում հայկական կամ ռուսական օդուժի մարզումների ժամանակ ռմբակոծիչ խոցել, Ո՞րն է այս «կարելիների» տրամաբանական հետևանքը... ճիշտ է, «լավագույն դեպքում»՝ ներքաղաքական լրջագույն խնդիրները, վատագույն դեպքում միջպետական լրջագույն պրոբլեմների ի հայտ գալը, և որպես հետևանք՝ ներքաղաքական կայունության խախտումը, միգուցե նաև հայ-ադրբեջանական սահմանային լրջագույն սրացումները: Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/alen.ghevondyan/posts/10208878344421493 ...

    Կարդալ ավելին
  • Ինչ հիշեմ Ալիևը խոսում է ռազմական ճանապարհով ԼՂ խնդիրը լուծելու մասին: Երբեմն հռետորաբանությունը հասնում է նաև ՀՀ-ի տարածքների նկատմամբ հավակնություններին: Միջազգային հանրությունը, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի, ԵԽԽՎ-ի, ԵՄ-ի կամ այլ ֆորմատներով պարբերաբար կոչ է անում խնդրի լուծման ժամանակ ուժի անթույլատրելիության մասին: Նման հայտարարություններով են հանդես գալիս նաև գերտերություն համարվող որոշ երկրների ԱԳՆ-ներ: Զուգահեռաբար այդ ընթացքում մի շարք երկրներ Ադրբեջանին զենք են վաճառում, մյուսները միլիոնավոր դոլարների ուղղակի կամ անուղղակի օժանդակություն են ցուցաբերում իրենց՝ որոշ զեկույց-դասակարգումներում «հակաժողովրդավարական» համարվող Ալիևի վարչակազմին: Այդ ընթացքում հարևան երկիրն ամեն հնարավոր առիթով փորձում է ռազմական հարձակման փորձեր ձեռնարկել շփման գծի ամենատարբեր հատվածներում՝ արդեն հրապարակային բարձրաձայնելով, որ դա այս անգամ օպերացիան ուղղակիորեն ղեկավարել է Ադրբեջանի ՊՆ-ի ղեկավարը: Ամեն հերթական հարձակում-դիվերսիայից հետո մենք սկսում ենք միջազգային հանրությանն իրազեկել, թե Ադրբեջանը ռազմական հարձակման է գնացել, ռազմական ավանտյուրաներ է ձեռնարկում, խնդիրը ցանկանում է ռազմական ճանապարհով լուծել: Եթե մեզ թվում է, որ աշխարհն այդ մասին տեղյակ չէ, ապա, պարզ է, որ մենք սխալվում ենք: Աշխարհը զզված նայում է, թե էս կռվի վերջը ինչ է լինելու... Տպավորություն է, թե միան մենք չենք ցանկանում հավատալ Ալիևի շատ բաց ու հստակ ռազմական սպառնալիքներին, մինչդեռ նա պարզ տեքստով բարձր գոռում է «զենքով եմ հարցերը լուծելու»: Ի դեպ, երբ միջնորդ երկրները հայտարարում են, որ խնդրի լուծման բանալին պետք է կողմերը գտնեն միմյանց հետ շփվելով, ո՞վ ասեց, որ նրանք դիվանագիտական շփման մասին են խոսում: Պատերազմն էլ է շփման ձև, միգուցե դա՞ ի նկատի ունեն...: Միգուցե բոլորին էլ ձեռնտու է, որ խնդիրը որոշակի ռազմական փուլ անցնի ու նոր ստատուս քվո կամ վերջնական հանգուցալուծման տարբերակ պարտադրվի: Ուղղակի կարծես պետք է հասկանալ, որ խնդիրը ավելի շուտ մոտ է կանգնած ռազմական «հանգուցալուծման»-ը, քան անհասկանալի բանակցային գործընթացի վերականգնմանը: Մենք էլ վերջիվերջո պետք է գիտակցենք, որ այն, ինչ համոզելով չի ստացվում դիվանագիտական հարթակում, կարող է ստացվել ռազմականում՝ պարտադրելով: Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/alen.ghevondyan/posts/10208660142726587 ...

    Կարդալ ավելին
  • Կարծեմ` անցած տարվա կեսերից ՀՀ-ում գործող սուպերմարկետները տոպրակները դարձրին վճարովի: «Նոր Զովք»-ը առաջինն էր, հետո նրա օրինակին հետևեցին մնացածը: Հիմնավորումը հետևյալն էր. վճարովի լինելու պարագայում, բնապահպանական նկատառումներից ելնելով, «սպիտակ տոպրակներ»-ի սպառման ծավալը կնվազեր, մարդիկ գնումների կգային սեփական տոպրակներով, ու դա կնվազեցներ այդ տոպրակներից բխող բնապահպանական ռիսկը, քանի որ նրանք գործնականում բնական պայմաններում չեն քայքայվում: Հիմնավորումը, կարծես, լավն էր, սակայն համոզիչ չէր: Կյանքը ցույց տվեց, որ միայն մարդկանց շատ փոքր տոկոսն է, չվճարելու համար այդ 10 դրամները, սեփական տոպրակներով գալիս խանութ: Հիմնական մասը աշխատավայրից վերադառնալիս կամ առհասարակ գնումներ անելիս սովորականի պես վերցնում են խանութի տոպրակները, վճարում նրանց համար ու գնում տուն: Վճարովի տոպրակներով, սակայն, մեր սուպերմարկետները չսահմանափակվեցին. խանութներում ապրանքերի մի մասի համար՝ բանջարեղեն, միրգ, հացամթերք մտցվեցին առանց բռնակ տոպրակներ: Կարծում եմ՝ ենթատեքստը պարզ է, որպեսզի քաղաքացին պարտադրված լինի այնուամենայնիվ որևէ տոպրակ գնել: Այսինքն՝ նոր պայմաններում ստացվում է հետևյալը. 1 կգ կատոֆիլ գնելիս խանութը քեզ տալիս է երկու տոպրակ, մեկը՝ առանց բռնակ ու անվճար, մյուսը, որի համար դու արդեն վճարում ես, բռնակով: Արդյունքում, եթե նախկինում մեկ տոպրակի մասով էր աղտոտվում բնությունը, հիմա դա կրկնապատկվում է: Միակ ու ամենակարևոր տարբերությունը այն է, որ այսօր խանութը այդ PR ակցիայից ստանում է իր «10 դրամը»: Իսկ դա սպառման մեծ ծավալների դեպքում վատ շահույթ չէ: Հ.Գ. Միգուցե շատերի համար սա փոքրագույն հարց է, սակայն աղքատ երկրում շատերի համար անգամ այդ 10 դրամը կարևոր է: Ի դեպ՝ ՀՀ բնապահպանության նախարարությունը լավ կլինի պարզի, թե «վճարովի տոպրակ» բնապահպանական միջոցառումների արդյունքում որքանո՞վ է նվազեցվել բնությանը հասցվող վնասը, և եթե դրական արդյունք ստանան, կարելի է, ինչու՞ չէ, նաև շնորհակալագրեր տալ մեր սուպերմարկետներին: Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/alen.ghevondyan/posts/10208470896435548 ...

    Կարդալ ավելին
  • Վերջերս մեր հանրային ամենատարբեր հարթակներում ամենից քննարկվող հարցը նախընտրական դաշինքներն են ու թե ՀՀ «քաղաքական համակարգում» որ քաղաքական խումբն ու կուսակցությունը ինչ ֆորմատով, ինչ նախընտրական ցուցակով է գնում ընտրությունների: Սարկաստիկ ու քննադատողական որակումները, որ հաճախ տրվում են նախընտրական ձևավորվող դաշինքներին, ունեն բազմաթիվ դրդապատճառներ՝ սկսած խիստ սուբյեկտիվ քաղաքականից մինչև օբյեկտիվ քաղաքագիտական: Սովորաբար նախընտրական դաշիքները ձևավորվում են գաղափարական հենքով: Դա ձևավորվելիք կառույցներին ինստիտուցիոնալ առումով դարձնում է առավել ամուր, քաղաքական առումով՝ առավել միաբան, մրցակցային առումով՝ առավել շոշափելի, ընտրական առումով՝ առավել հստակ տարբերակելի, հետևաբար առավել մրցունակ միավորներ: Նման իրավիճակ չէ նախընտրական կոալիցիաների ձևավորման պարագայում, երբ գաղափարական մոնոլիտությունը առանցքային հարց չէ: Այս պարագայում առավել կարևոր է նախընտրական կոալիցիոն համաձայնությունները, դրանք սոսնձող մոտեցումները, կոալիցիաների մեջ ներգրավված քաղաքական միավորների քանակը, տնտեսական ներուժը: Հիմա հիմնական հարցադրումը. ինչու՞ են մեր քաղաքական համակարգում ձևավորվում քաղաքական դաշինքներն ու կոալիցիաները. Նախ՝ դա փաստում է որ մեր քաղաքակական կուսակացությունների մեծամասնությունն ու քաղաքական խմբակները կայացած չեն, ուստի միայնակ պատրաստ չեն գնալ ընտրությունների:   Երկրորդ. դաշինքներն ամենատարբեր «մանր-մունր» քաղաքական միավորներին հնարավորություն են տալիս մոբիլիզացված տնտեսական ու մարդկային ռեսուրսների, հրապարակային ագրեսիվ պոպուլիստական քարոզչության միջոցով փորձել թեկուզ շատ փոքր կազմով, ներգրավվածություն ապահովել Օրենսդիրում: Երրորդ. դաշինքերը հնարավորություն են ստեղծում քաղաքական խմբակներին ու նրանց՝ «ժամկետ անց» որոշ լիդերներին վերակենդանանալ: Մյուս կողմից՝ հնարավորություններ են տալիս նորահայտ քաղաքական գործիչներին՝ դիրքավորվել ու «զորեղ» քաղաքական մասնակցության իմիտացիա ստեղծել ընտրողների համար: Չորրորդ. ՀՀ նոր սահմանադրությամբ/ընտրական օրենսգրքով սահմանված խաղի կանոններն ու ընտրական նշաձողերի առկա մակարդակը (կուսակցությունների համար 5%, դաշինքերի դեպքում 7%) միանշանակ ոչ բոլոր կուսակցությունների համար կլինի անցողիկ, ուստի դաշինքերի կազմումը, անկախ նրանց գաղափարական ու արժեհամակարգային ընդհանրություններից, օբյեկտիվ անհրաժեշտություն է: Նման քաղաքական իրողությունների ներքո դաշինքերի ձևավորումն ու նրանց քաղաքական պայքարի մեջ մտնելը մեր քաղաքական մշակույթի, ընտողների լյումպենացված քաղաքական դոմինանտ գիտակցության ու առկա ուժային հարաբերակցության պայմաններում հավանաբար միայն խիստ ընդդիմադիր ու որոշակի հետևողական բնույթի կոնկրետ քաղաքական մոտեցումներ ունեցող ուժերի մոտ (ասենք «ԵԼՔ» դաշինք), անգամ վերջիններիս տիրապետման տակ առկա համեստ ռեսուրսների պարագայում, կարող է հաջողություններ արձանագրել: Մինչդեռ մյուսների (Երրորդ հանրապետություն, ԱԻՄ, Համախմբում +/- ժառանգություն) պարագայում նման կախատեսումներ անելու հիմքերը խիստ մշուշոտ են: Ինչ վերաբերում է «Ծառուկյան դաշինք» երևույթին, ապա այն առավելապես մեկ գործարարի ռեսուրսների շուրջ ոչ գաղափարական ընդհանրության հիմքով քաղաքականությամբ զբաղվել ու Օրենսդիր մտնելու հավակնություններ ունեցող կոալիցոին բնույթի քաղաքական խմբերի, միավորումների ամբողջություն է, որն ավելի շուտ իմիտացիոն քաղաքականության կրող է, սակայն անգամ այդ պարագայում միանշանակ ներկայացվածություն կունենա առաջիկա ԱԺ-ում: Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/alen.ghevondyan/posts/10208403603633270 ...

    Կարդալ ավելին
  • Այսօր ԱԺ-ում քննարկում էին «ՀՀ զինվորանակնների սոցիալական աջակցություն ցուցաբերելու օրենք»-ի վերաբերյալ: Ով, ինչպես ասես իր մոտեցումը չփորձեց հիմնավորել. մեկը գոռում էր, մյուսը՝ ճչում, երրորդը՝ պաթոսամորդ համեմատություններ անում, որ առավել մոտ էին գեղարվեստաբանահյուսական դաշտին: Այս ամենը մի տեսակ զզվելի է արդեն վաղուց:  Եզակիների մոտ էր քննարկման օբյեկտ հանդիսանում օրենքի բուն տեքստի բովանդակության այս կամ այն կողմը, կամ կիրառման հետ կապված հարցերը: Բավական մարդ խոսեց: Ու նրանցից ես, որքան տարօրինակ է, կառանձնացնեմ Նիկոլ Փաշինյանին, ով միայնակ ավելի ընդդիմադիր է, քան ԱԺ բոլոր ընդդիմադիրներն իրար հետ վերցրած: Երբ Նիկոլը խոսում է ԱԺ-ում, նա քարտը քարին չի թողնում իշխանությանը քննադատելուց: Հիմնավոր է քննադատում, թե՝ ոչ, դա չէ հարցը: Սակայն օրենքի մասով ունի տարօրինակ մոտեցում: Ինչպես այսօր, այպես էլ «երեկ» նա հայտարարել է, թե կողմ է օրենքին ու կողմ է քվեարկելու: ԱԺ ամբիոնից իր ելույթում Երկար խոսեց, մոտ 10 րոպե, հազար բան ասեց, քննադատեց, հիմնավոր, անհիմն, զգայական, տրամաբանական բոլոր հնարքներով ու մեթոդներով:  Այս «ցուցակում» կարծում եմ մի երկու դիտարկում՝ որպես օրենքի նրա հիմնավորում կարծում եմ, որ պետք է մեջբերել: Ասում է. «Զոհված կամ հաշմանդամ ընտանիքի բարեկեցությունը չպետք է լինի որևէ մեկի քմահաճույքի հույսին…..իսկ մեր բանակը բարեգործության օբյեկտ չի, մեր բանակը կարեկցանքի օբյեկտ չի.. » ու այս օրենքը նաև լուծում է այս հարցը:  Ու ճիշտ ա ասում մարդը: Անկախ ամենի ինչից ճիշտ ա ասում: Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/alen.ghevondyan/posts/10208071492770706 ...

    Կարդալ ավելին
  • Երեկվանից համացանցային տարբեր լրատվամիջոցներ խոսում են ՄՈՍԱԴ-ի ղեկավարի հարցազրույցի ու Իսրայելի վարչապետի՝ Ադրբեջան կատարվելիք այցի մասին: Խոսվում է նրանց գործակցության ոլորտների, դրանց խորության, հետախուզական ոլորտում շոշափելի գործակցության մասին: Համաձայն ՄՈՍԱԴ-ի ղեկավարի հայտարարության՝ Իսրայելի հատուկ ծառայությունները այլևս խնդիր են ունենալու օժանդակել Ադրբեջանում քաղաքական ներկա վարչակազմի անվտանգության ապահովմանը:  Իսրայել-Ադրբեջան գործակցության վերաբերյալ այս լուրերը տեղեկատվական մեր հարթակներում խիստ քննադատական ասպեկտով է ներկայացվում: Մի տեսակ նյարդայնացած ենք, որ հարևանները նման խորությամբ գործակցում են աշխարհի ռազմատեխնոլոգիական առումով ամենից զարգացած պետություններից մեկի հետ: Եվ դա ինչ-որ առումով հասկանալի է: Ինչ հիշում եմ, Ադրբեջանը մերօրյա իր քաղաքական պատմության մեջ պարբերաբար առիթներն ու հնարավորությունները բաց չի թողել գործակցելու Իսրայելի հետ: Եղել են փուլեր, երբ այդ գործակցությունը կրել է նաև եռակողմ՝ Թուրքիա-Իսրայել-Ադրբեջան ֆորմատը: Իսրայելից Ադրբեջանը անօդաչուների է գնում, հիմա նաև համատեղ արտադրություն են իրականացնում, ասում են, թե գնել է նաև իսրայելական «երկաթե գմբեթ» ՀՀՊ համակարգը, որը, սակայն, կարծես դեռևս չի հաստատվել: Բաքուն ու Թել-Ավիվը բավական լայն գործակցային ոլորտներ ունեն՝ սկսած տեխնոլոգիականից մինչև հետախուզական ծառայությունների արդիականացում, էներգակիրներ, տնտեսություն: Հիմա մենք դիտորդի կարգավիճակով նստած նայում են, թե ինչպես են այդ երկու երկրների հարաբերությունները զարգանում: Ընդ որում՝ դրանք զարգանում են հենց այն ոլորտներում, որտեղ Ադրբեջանի զարգացվածությունը խոցելու է Հայաստանին: Հետևաբար մենք ի՞նչ կարող ենք անել: Դժվարանամ ասել: Դա երևի ԱԳՆ-ի գործն է, քանզի Իսրայելի հետ մեր հարաբերությունները, կարծեմ, բավական ոչ միանշանակ են: Մինչ օրս անգամ դեսպանություն չունենք: Իսրայելը բավական հզոր ու գործունակ պետություն է: Նա բավական հաջողությամբ կարողացել է իր գոյության պատմության ողջ ընթացքում լուծել իր առջև դրված խնդիրների մեծամասնությունը: Գոնե այս առումով այն մեզ համար կարող է փորձի ու հմտությունների փոխանակման/գնահատման կարևոր օղակ հանդիսանալ: Ուստի եթե փորձենք հասկանալ, թե Իսրայելի հետ մեր հնարավոր հիպոթետիկ գործակցությունը ի՞նչ ռիսկեր ու հնարավորություններ կարող է մեզ տալ, այն դիտարկեն մի քանի հարթակներում. - Որպես Իսրայելի հետ մեր գործակցության բազային խոչընդոտ դիտվում է պատմական փաստերի (հայոց ցեղասպանության) վերաբերյալ կողմերի մեկնաբանման խորքային հակադրությունը: - Իսրայելի հետ սերտացմանը լրջագույն խանդով կարող է վերաբերվել Իրանը՝ դրանից բխող հետևանքներով:  - Իսրայելի հետ սերտացումը կարող է բացասական ընկալվել արաբական աշխարհի՝ առնվազն մի հատվածում, ուր մեզ ընդունում ու ընկալում են բավական դրականորեն: - Իսրայելի հետ գործակցությունը կարող է ինչ-որ առումով վերապահումով ընկալվել ՌԴ-ի կողմից, քանզի եթե հանկարծ հարաբերությունների ռազմատեխնիկական բաղադրիչը զարգանա, դա շահերի բախում կարող է առաջացնել ռուսական ռազմարդյունաբերական ոլորտի ու իսրայելականի միջև (չնայած հարկ է նշել, որ իսրայելական զինտեխնիկան բավական թանկ է և գործնականում մեզ համար անհասանելի): - Իսրայելի հետ գործակցությունը կարող է խիստ դրական ընկալվել ԱՄՆ-ի կողմից հեռանկարում ուժային վերադիրքավորման սցենարների մշակման առումով: Նման պայմաններում, երբ հավանաբար ռիսկերն առավել շատ են, քան հնարավորությունները, մենք պետք է չափենք, թե առկա իրավիճակում մեր շահերը ի՞նչ են մեզ թելադրում: Նստել սպասել, թե ուր կհասնի Ադրբեջան-Իսրայել գործակցությունը, իհարկե, անընդունելի է: Ավելին՝ այս հարցում մենք ունենք հստակ կորսված ժամանակի գործոն: Մյուս կողմից՝ նաև պետք է հասկանալ, թե Իսրայելում ինչպես կընդունեն մեր հիպոթետիկ գործակցության առաջարկը, արդյոք գործակցության այդ պատուհանը մեզ համար բաց է առհասարակ... Մի խոսքով՝ հազար նրբություններ ու հարցադրումներ... Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/alen.ghevondyan/posts/10208061402758462 ...

    Կարդալ ավելին
  • Մի որոշ ժամանակ առաջ մի կարծիք էի գրել մեր տիպի երկրներում առկա «յուրահատուկ» դեմոկրատիայի պայմաններում գիտակից քաղաքացու դեֆիցիտի ու նրա՝ ընտություններին մասնակցելուց բխող մեծ ռիսկերի վերաբերյալ: Եղան մարդիկ, ում զարմացրեց կարծիքս: Եղան այնպիսիները, ովքեր սկսեցին հետս մասնագիտական զրույց - քննարկում տանել՝ փորձելով «լուսավորել» ինձ դեմոկրատիայի՝ որպես անգնահատելի արժեքի նրբությունների ու կարևորության մասին: Մինչդեռ հենց քննարկման հաջորդ օրն իմ գրառման մեջ դիտարկված «ռիսկը» քաղաքական հարթակ «վերադարձավ»: Իր տան առջև «բազմաթիվ մարդկանց միտինգ-խնդրանքի» արդյունքում քաղաքականություն է «վերադարձել» Գ.Ծառուկյանը... Լավ է արել վերադարձել է. դա իր ու ինչ-որ օղակների խելացի ու խելամիտ ռազմավարության արդյունք է: Իմ նշած ռիսկը ոչ թե ինքն է, այլ այն մարդիկ, ովքեր պատրաստ են իրեն ընտրել: Ընտրել իրեն, քանի որ նա մոտ 40% աղքատություն ունեցող երկրում ներկայանում է որպես բարեգործ, որպես գործարար ումից կարելի է գումար ստանալ/պոկել այս կամ այն՝ այդ թվում խիստ անձնական խնդրի լուծման համար: ՈՒ «սովորական» քաղաքացիների մի զգալի մասը հենց միայն այդ գումարի համար պատրաստ են հետևել նրան: Ու, երբ հանկարծ նա այլևս պետք չլինի, մեկ րոպեում կարող են մոռանալ նրան: Կարծեմ նման իրավիճակում մենք մեկ անգամ արդեն «հայտնվել» ենք: Այսօր մարդիկ չեն ըմբռնում ակնհայտ ճշմարտություններ, որ քաղաքական գործիչները չեն կարող բարեգործներ լինեն, քաղաքական «գործիչներն» առաջին հերթին ունեն իրենց կոնկրետ անձնական շահերը: Կամ նրանց առջև դրված է կոնկրետ խնդրի, որի լուծմանն է ուղղվելու նրանց՝ այդ թվում քաղաքական ռեսուրսը: Չնայած միգուցե մարդիկ շատ լավ էլ ըմբռնում են առկա իրավիճակը, ուղղակի ակնկալելի ֆինանսական կոնյուկտուրայում նրանց շահեկան է «չըմբռնողի կարգավիճակը»: Այսօր ՀՀ անապահով քաղաքացին մեծ հաշվով ցանկացած մարդու պատրաստ է ընտրել, ումից նյութական օգուտ ունի: Սա մի տեսակ ակսիոմ է դարձել: Սա նրա քաղաքական գիտակցության լավագույն գնահատականն է, որի համար բազմաթիվ մեղավորներ կան: Ու երբ ես փաստում եմ, որ մերօրյա դեմոկրատիայի ռիսկը ընտրելու իրավունք ունեցող, սակայն ոչ բավարար գիտակից քաղաքացին է, պետք չի զարմանալ ու զայրանալ: Ձեր իմացած «ուչեբնիկային» ու տեսական դեմոկրատիան շատ է տարբերվում մեր ազգային ու հանրային նկարագրի առանձնահատուկություններով համեմված փողոցային դեմոկրատիայից, ուր ամենից «թանկ» ու «գին չունեցող» բանը ընտրողի քվեն է ընտրություններից առաջ և հետո.... Ու նման մարդիկ շատ են, չափից շատ.... Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/alen.ghevondyan/posts/10208050220598915 ...

    Կարդալ ավելին
  • Ապրիլյան ռազմական սրացումները մի տեսակ քննություն էր: Անցանք մենք այն, թե ոչ, երկար քննարկման հարց է: Չգիտեմ մենք, բայց որ դիրքապահ տղերքը ու նրանց սպաները պատվով իրենց առջև դրած բոլոր խնդիրները լուծեցին, դեռ մի բան էլ ավելին, դա փաստ է: Լուծեցին եղած ներուժի, հնարավորությունների ու ցավալի է, սակայն իրենց կյանքի հաշվին: Ամենատարբեր պարբերականությամբ ԶԼՄ-ները հաղորդում են, թե պատկան մարմինները գնում են շփման գծին հարակից տարբեր զորամասեր, դիրքեր, այնտեղ հանդիպումներ են ունենում սպաների, զինվորների հետ, ճաշում են նրանց հետ, հարց ու փորձ անում ծառայության առօրյայից, ծանոթանում են զորամասում ծառայության պայմաններին, զինտեխնիկային, հակառակորդի հետ դիրքային հարաբերակցության բնույթին: Այս ամենն ուղեկցվում է տարբեր լուսանկարներով: Սա իրականում շատ կարևոր է տեղում իրավիճակը գնահատելու ու տեղի պատասխանատուների հաշվետու զեկուցումներին ծանոթանալու առումով: Մյուս կողմից՝ կարևոր է նաև այն առումով, որ հնարավորություն է երկրի, ոլորտի ղեկավարությանը տեղյակ պահելու, ցույց տալու առկա իրավիճակը, խնդիրների լուծման օպերատիվ անհրաժեշտությունը, նրանց հետ նոր խնդիրների մասին խոսելու տեսանկյունից: Այսօր մեր զորամասային ու դիրքային համալրվածությունը բավական տարբեր է: Մի տեղ՝ առավել լավ է, մյուս տեղում՝ պակաս: Հարկ է, սակայն, նշել, որ խոսքը դիրքային ծառայության համար անհրաժեշտ մինիմում պայմանների մասին չէ, այլ առավել կամ պակաս հագեցված լինելու մասին: Մյուս կողմից՝ փաստենք, որ տեխնիկապես ու օբյեկտիվ մի շարք այլ պատճառներից ելնելով էլ հնարավոր չէ առկա բոլոր զորամասերը կամ, որ առավել կարևոր է, դիրքերում նույն մակարդակի հագեցվածություն ապահովել: Սակայն մի շարք բաղադրիչների մասով, իհարկե, հնարավոր է տեսանելի փոփոխություններ իրականացնել:   ԶԼՄ-ներից (ու ոչ միայն) նյութերից այնպիսի «տպավորություն» է ստեղծվում, որ ավելի հաճախ պատկան մարմիններն ու ոլորտի պատասխանատուները ուղեկցում են հենց առավել հագեցած զորամասեր, դիրքեր: Այս իրավիճակում հարց է առաջանում, թե առավել համալրված դիրք կամ զորամաս գնալու նպատակը որն է... Ղեկավարությանը ցույց տալ, որ ամեն բան շատ լավ է ու տեղերում կառավարումն արդյունավե՞տ է: Այսինքն՝ տեղերի պատասխանատուներն առնվազն կարծում են, թե այդ կերպ հնարավոր է տպավորություն ստեղծել, որ առաջադրված խնդիրները լիովին լուծված են՝ մոռանալով, որ իրենց աշխատանքի լավագույն տարբերակված գնահատականը երևաց ապրիլյան դեպքերի ժամանակ նրանց պատրաստվածության աստիճանով: Հետևաբար «ցուցադրական» զորամասերով ու դիրքերով, եթե նախկինում միգուցե հնարավոր էր տպավորություն ստեղծել, ապա այսօր հավանաբար առավել դժվար կլինի օբյեկտիվ գնահատական փոփոխել... Պետք է վերջապես կոտրել այն կարծրատիպը, որ պարտադիր զինծառայությունը պետք է անպայման ծանր լինի, այդ թվում՝ կենցաղային կարիքների ապահովման տեսանկյունից: Կարծում եմ՝ ակնհայտ է, որ կենցաղային պայմանների թեթևացումը դրական կանդրադառնա բուն ծառայության գործընթացի արդյունավետության բարձրացման ու զինծառայողների մարտունակության բարձրացման վրա ու այսօր ՊՆ-ի ոլորտում նախաձեռնված բարեփոխումները դրա վառ ապացույցն են՝ սկսած զինվորների կոշիկների փոփոխման ուղղությամբ տարվող աշխատանքերից, վերջացրած առաջին գծի որոշ դիրքերում համալրումների ու վերանորոգումների գործողություններից: Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/alen.ghevondyan/posts/10208014750992197 ...

    Կարդալ ավելին
  • Այսօր լրագրողը պատասխանատվություն կրող օղակ է հանրային ու պետական խնդիրների լուծման դաշտում... Երեկ Աժ պատգամավորը հարվածել էր ԱԺ-ում հավատարմագրված լրագրողին: Երկուսն էլ փաստեցին եղելության մասին, երկուսն էլ ինչ-որ մեկնաբանություններ արեցին: Փաստը ինքնին խիստ քննադատելի է: Համացանցում հազարավոր դիտարկումներ եղան այս մասին: Մարդիկ տարբեր կողմերից էին հարցին մոտենում, փորձում պատճառներ, հիմքեր գտնել, քննադատել, արդարացնել և այլն: Սակայն հիմնական միտումը քննադատողական էր, և դա, կարծում եմ, արդարացի է: Ես չեմ անդրադառնա «դեմ» ու «կողմ» փաստարկներին ու չեմ անդրադառնա նաև պատգամավորի պահվածքին, այլ կփորձեմ մի քանի դիտարկում անել մեր լրագրողական դաշտի ու նրա մի քանի կարևոր սեգմենտների մասին: Մեր լրագրողները շատ տարբեր են. ոլորտի հնաբնակների մի մասը իրոք մեծ հարգանքի ու գնահատանքի արժանի մարդիկ են, ու դիտարկումները, նյութերը, խմբագրականները, ՖԲ գրառումները ես ինքս հետաքրքրությամբ կարդում եմ: Կարծում եմ՝ նրանց մի մասից ահագին բան կա սովորելու ոչ միայն սովորական ընթերցողի, այլ հատկապես մնացյալ լրագրողների, մեկնաբանների համար: Այսօրվա Հայաստանում մեդիա ազատությունը ու անկախ լրագրության դրսևումները շոշափելի ձեռքբերում են: Փաստ է, որ մեր երկրում երկրի նախագահից սկսած մինչև վերջին չինովնիկ, ոստիկան, դասախոս ու այլ մարդու վերաբերյալ կարելի է խիստ, սուր քննդատական դիտարկումներ անել, երբեմն՝ ծայրահեղ քննադատական: Սա, կարծում եմ, ձեռքբերում է մեր երկրում ազատ խոսքի, (սակայն շոշափելի ռիսկ երբեմն չհիմնավորված խոսքի, մեդիագրագիտության) առումով: Համեմատության համար ասեմ, որ Ադրբեջանում դրա համար արդեն դատական պատասխանատվության են ենթարկում, վաղուց փակում թերթեր, ԶԼՄ-ներ: Ցավալի է, սակայն այսօր լրագրողի (ինչպես նաև շատ այլ մասնագիտությունների) մասնագիտության նկատմամբ նշաձողը բավական իջել է, ու երբեմն անհասկանալի են այն պահանջները, որոնք պետք են լրագրող դառնալու համար. բազմաթիվ երիտասարդ երեխեք ինչ-որ մի գումար վաստակելու համար մտնում են տարբեր լրատվական կայքեր, դառնում են «լրագրող», օրվա մեջ մի քանի նյութ են տալիս, վազվզում են ասուլիսից ասուլիս, երբեմն անգամ չիմանալով, թե հերթական ասուլիսի վայրում ով է բանախոսը և ինչ օրակարգի մասին է խոսում, լուր են սարքում ուղարկում իրենց խմբագիրներին: Մի քիչ փող են աշխատում: Մի խոսքով՝ բարդ ու խառնաշփոթ իրավիճակ: Սա, սակայն, իրավիճակի մի կողմն է միայն:   Ունենք լրագրողների դաշտի այնպիսի հատվածներ, ովքեր կոնկրետ խնդիր են լուծում, ում ամեն հոդվածի արդյունքում երկրում մեկ անապահով ընտանիքի, մեկ հիվանդ երեխայի, մեկ անօրեն կերպով դատական որոշման զոհ դարձած մարդու, մեկ զինվորի, մեկ ուսանողի խնդիր է լուծվում: Իրենք մասնագիտորեն ու իրենց նկարագրի բարոյական կողմով պահում են մի շատ կարևոր ու անհրաժեշտ նշաձող: Նրանք, իհարկե, քիչ են, բայց դեռ կան: Սա օրենքով, ինչ-որ կանոնակարգերով, կոչերով չես կարող իրողություն դարձնել: Սա, բացի մասնագիտական գրագիտությունից, նաև ներքին բարոյագիտության հարց է: Մյուս կողմից ունենք նաև լրագրողներ, ովքեր բացառապես նստած են սկանդալային տեղեկատվության տարածման վրա, ովքեր, ասենք, 2016-ի ապրիլյան դեպքերի ընթացքում կարող են չճշտված տեղեկատվություն տարածել՝ իմանալով դրա բոլոր ռիսկերը մեր պետության ու համաքաղաքացիների համար: Իրենց ես չեմ գնահատի որևէ կերպ: Կարելի է շատ այլ իրավիճակների էլ անդրադառնալ՝ քննադատելով ու գովաբանելով ինչ-որ հանգամանքներ, սակայն մեկ կարևոր իրողություն պետք է հաշվի առնել. տեղեկատվության հետ պետք է շատ զգույշ ու օպերատիվ աշխատել: Իսկ դրա համար պետք են հմտություններ, փորձ, տրամաբանություն և բարոյական, արժեքային հստակ կողմնորոշիչներ:  Մեր երկրներում լրագրողը նաև կարևոր վերահսկող գործառույթ ունի, ում տված տեղեկատվության ու դրանից կախված՝ հանրային/պետական արձագանքով կարող են շատ-շատ խնդիրներ լուծվել: Ուստի լրագրողի ուսերին առկա պատասխանատվությունը շոշափելի է ու կարևոր: Ուստի ամեն մարդ չպետք է «լրագրող» դառնա՝ անկախ հանրային տեղեկատվական դաշտում շուկայական փոխհարաբերությունների բնույթից ու մոդայի տենդենցներից: Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/alen.ghevondyan/posts/10208012899825919 ...

    Կարդալ ավելին
  • Մեզանում «դիսկուրսների» մեծ մասի մոտիվացիան «կրել - չկրել» տիրույթում է, որ փաստում է ինքնակայացման խնդիրների մասին.... Ես որևէ կուսակցության անդամ չեմ, երբեք չեմ եղել, հավանաբար երբեք չեմ էլ դառնա: Ինչով որ զբաղվում եմ, ուղղակիորեն կապված է քաղաքական և միջազգային քաղաքական վերլուծությունների, փորձագիտական մեկնաբանությունների ոլորտի հետ: Լավ է ստացվում, թե վատ, չգիտեմ: Գումարած նաև դասախոսում եմ: Այսօր հանրային դիսկուրսի ոլորտն իր մասնագիտական ու բաց հարթակներով ունի բազմաթիվ խնդիրներ. սկսած նրանից, որ, ասենք, այսօր բոլորը «քաղաքագետ» են, վերջացրած նրանով, որ վաղը «այսօրվա բոլոր քաղաքագետները» միանգամից դառնում են «ռազմական փորձագետներ, ընտրական տեխնոլոգներ, PR մասնագետներ, «վարչապետին, նախագահին, ԱՄՆ-ին ու ՌԴ-ին խորհուրդ տվողներ»» և այդպես շարունակ: Վստահ եմ՝ դուք էլ նմանօրինակ հազար խնդիր կարող եք հիշատակել: Այսօր Հայաստանում բավական բարդ է քաղաքագիտական ու հումանիտար գիտությունների ոլորտում հիմնավոր դիսկուրս վարելը: Եթե դա վերաբերում է, ասենք, ընտրություններին, ապա ամենից հաճախ հանդիպող դիտարկումն այն է, որ «դրանք երաշխավորված կեղծվել են»: Երբ հարցադրում ես անում, թե ինչ հիմքով է նման դիտարկումը, չէ՞ որ կան, ասենք, ԵԱՀԿ մոնիթորինգի զեկույցներ կամ, ասենք, ՍԴ դիմումների շատ քիչ քանակ, դրանց ապացուցելիության բազան էլ շատ թույլ էր և այլն, ապա որպես պատասխան՝ հաճախ լսում ես ոչ ռացիոնալ, հաճախ մեղադրական, զգայական դիտարկումներ: Ու քննարկումը անցնում է այլ դաշտ:  Ես ինքս էլ գիտեմ, որ մենք ընտրությունների հետ կապված ունենք բազմաթիվ խնդիրներ, ընտրակեղծիքներ կան, ընտրակաշառքներ կան, սակայն, եթե ես ձեռքիս տակ չունեմ փաստեր, ապացուցելի իրողություններ, ես ձեռնպահ եմ մնում հաստատողական կամ «պնդողական» հրապարակային դատողություն անելուց, քանզի այն իրական, տրամաբանված դիսկուրսում փաստարկման բազայի թուլության մասով քննադատության չի դիմանա: Լավագույն դեպքում ես կարող եմ միայն խոսել կեղծիքների ռիսկերի մասին կամ նման փաստը կարող եմ չբացառել, ոչ ավելին: Կարծում եմ՝ դիսկուրսում ամենից կարևոր իրողությունն այն է, որ մենք մեր ամեն դիտարկման համար ապացուցելի, տրամաբանված, հիմնավոր հիմքեր ունենանք: Հաջորդ խնդիրը դիսկուրսում այն է, որ եթե դու դիմացինի մոտեցման հետ համակարծիք չես, իսկ եթե դիմացինն առավել ևս ընդդիմադիր/դիմադիր հայացքների կրող է, ապա դու սովորաբար ավտոմատ կերպով դառնում ես իշխանամետ/ընդդիմադիր: Այսինքն՝ պիտակավորվում ես: Այս պարագայում որևէ մեկին հետաքրքիր չէ, թե քո դիտարկումը հիմնավոր է, թե ոչ: Դու այլևս դառնում ես կողմնապահ (մեզ մոտ անգամ լրատվամիջոցներն են «դիմադիր» ու «ընդդիմադիր» լինում, այն պարագայում, որ նրանց գերխնդիրը կարծեմ օբյեկտիվ տեղեկատվության ներկայացումը պետք է լինի): Մեզանում նման դիսկուրսը մի տեսակ անորակ է ստացվում: Դիսկուրսի խնդիրը պետք է լինի ճշմարտության բացահայտումը, ինչ-որ մի խնդրի լուծման մեխանիզմի ֆիքսումը, հակառակ դեպքում, եթե դիսկուրսի նպատակը «հաղթել-պարտվել» ինքնակայացմանը ձգտող մոտեցումն է, ապա նմանօրինակ դիսկուրսն անիմաստ ժամանակի կորուստ է: Մեզանում առկա «դիսկուրսում» կա մեկ այլ խնդիր ևս՝ պիտակավորված դատողությունները: Երբ «պահպանողական»-ի հետ խոսում ես լիբերալիզմից, նա հիշում է «եվրոպական այլասերված արժեքների» մասին ու այդ պիտակային դիտանկյունից նայում հետագայում քո ներկայացրած գրեթե բոլոր դատողություններին: Երբ «լիբերալի» հետ ես խոսում պահպանողականության այս կամ այն դրական կողմից, նա քեզ մեղադրում է ոչ դեմոկրատ լինելու մեջ: Քեզ կարող են խաչին գամել, եթե դու հայտնում ես քո կարծիքը, ասենք, դեմոկրատիայի ռիսկերի մասով կամ փաստում ես, որ ասենք այսօրվա ՀՀ-ում լրջագույն խնդիրներ կան օրենքի գերիշխանության հետ կապված: Նույն կերպ ՆԱՏՕ-ի կամ ՌԴ-ի վերաբերյալ քննարկումներում. այդ քննարկումները վերածվում են փոխադարձ անտագոնիստական մոտեցումների հրապարակման: «Արևմտամետ»-ի մոտ ՌԴ-ի անունն ես տալիս, կատաղում, հարձակվում է վրադ, «ռուսամետ»-ի մոտ ես սկսում խոսել ՆԱՏՕ-ից ու ԱՄՆ-ի կարևոր դերակատարումից, քեզ սկսում է մեղադրել «օտարամոլ գրանտակեր» լինելու մեջ: Իրականում աբսուրդ է, բայց դե... Ու այս ամենի, պիտակավորումների, հակատրամաբանական քննարկումների մեջ իրական ու օգտակար դիսկուրսը կորում է: Այն վերածվում է ինչ-որ մարդկանց կամ իրենց կայացման կամ ինչ-որ «տեր»-երի շահերի սպասարկման անիմաստ ու անարդյունավետ գործընթացի: Մինչդեռ քննարկման իմաստը կարծես այլ պետք է լիներ: Այսպես էլ մինչ մենք տարբեր շահերի ծիրերում սրա-նրա հետ «դիսկուրսներ» են վարում ցույց տալու համար, թե ով է «կրել», մենք ձախողում ենք այն հնարավորությունները, որ այդ քննարկումների արդյունքում կարելի էր գտնել պետության ու հասարակության զարգացման համար: Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/alen.ghevondyan/posts/10207975075160326 ...

    Կարդալ ավելին

ՖԲՀ

Քաղաքականություն

  • /uploads/photos/Pcqc2r4IchH1WEBl20ci.jpg

    Բելառուսա-ադրբեջանական համատեղ «Լապշին» օպերացիան պարտություն էր երկու երկրների համար:  Այսպես՝ Ադրբեջանում լրջորեն հավատում են, որ լրագրողի ու բլոգերի դեմ արշավ իրականացնելով հասարակական կարծիքի նկատմամբ կարող է ունենալ տոտալ վերահսկողություն և, ունենալով քիչ թե շատ հաջողություն իր երկրի ներսում, Ադրբեջանը փորձեց այդ նույնը կիրառել ավելի մեծ միջավայրում՝ դուրս գալով միջազգային ասպարեզ: Արդյունքում ունեցանք Լապշինի դեպքը: Թե ինչպես արձագանքեց քաղաքակիրթ աշխարհը այդ երևույթին, բոլորին հայտնի է: Բնականաբար, Ադրբեջանը բոլոր տեղեկատվական տիրույթներում չէր դադարում շրջանառել ու շարունակ պտտեցնել իր «սկզբունքներին դեմ գնացած» մի «փոքրիկ բլոգերի» (նկատի ունեմ մի բլոգերը մի ամբողջ երկրի համեմատ) բերման ենթարկելու դեպքը: Ծիծաղելի է, սակայն փաստ, քանի որ Ադրբեջանը լրջորեն պատրաստվել էր այդ բեմականացմանը: Նպատակը մեկն էր՝ այ թե ինչ կլինի յուրաքանչյուրի հետ, ով կայցելի Արցախ: Այստեղ ևս ի դերև ելան Ադրբեջանի հաշվարկները՝ ոչ թե նվազեցին, այլ ավելացան դեպի Արցախ այցելությունները, ավելացավ Արցախի նկատմամբ հետաքրքրությունը. Ստեփանակերտում կազմակերպված ֆորումը դրա վառ ապացույցն է: Հանուն արդարության պետք է նշենք, որ բազմաթիվ է բլոգերների ու լրագրողների այն բանակը, որոնք թքած ունեն Ադրբեջանի սև ցուցակների ու Արցախ այցելելու նկատմամբ ադրբեջանական դիրքորոշման վրա: Բլոգերների այցը Արցախ այս տեսանկյունից արդեն նշանակում է Ադրբեջանի պարտություն: Արցախ ժամանած բլոգերների այցն ավարտվեց: Նրանց ոգևորությունն ու անթաքույց սերն առ Արցախ շուտով կարտացոլվեն իրենց հեղինակած հոդվածներում: Պետք է փաստենք, որ ադրբեջանական մեդիատիրույթում պանիկայի տպավորություն էին թողնում Արցախ այցելած բլոգերների ֆորումի վերաբերյալ նյութերը: Քանզի այն էֆեկտը, որ ակնկալում էր Բաքվի ղեկավարությունը ոչ թե չիրականացավ, այլ հակառակը տեղի ունեցավ: Կարող ենք պայմանականորեն անվանել «Լապշինի էֆեկտ»:  Աշխարհը հասկանում է, որ այդ սև ցուցակներն ու բռնության ոգով հռետորաբանությունն ու գործողությունները, որոնք կիրառվում է Արցախ այցելած արտասահմանցիների նկատմամբ, Ադրբեջանին տանում է դեպի մարգինալացում, այլ կերպ ասած՝ քաղաքակիրթ աշխարհը հասկանալով մերժում է Ադրբեջանի հակաքաղաքակրթական գործողությունները: Բլոգերներն ապացուցեցին դա: Ինչպես Ադրբեջան պետությունն է հնարովի, այնպես էլ նրա գործողությունները: Ադրբեջանում հնարովի է ամեն ինչ՝ պատմությունից սկսած մինչև Մեհրիբան Ալիևայի հավատարմությունը: Ու այս ամենը նշանակում է, որ Ադրբեջանում ցանկացած գործողություն միտված է մի բանի՝ քարոզչություն անելուն, որպեսզի ապացուցեն, որ իրենք հնարովի չեն, որ իրենք ուժեղ են, որ իրենք չեն պարտվել, որ իրենք ազգ են, սակայն չի ստացվում: Հոգեբաններն այս դրսևորումն անվանում են չկայացվածության բարդույթ: Ադրբեջանը չկայացվածության բարդույթ ունի: Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/vahagnavan/posts/1601141036592997

    Կարդալ ավելին